İran Rejimini Devirmeye Yönelik Amerikan Planı
Artık açıkça görülmektedir ki İran rejimi, Amerika’nın uygulamaya koyduğu değişim planının hedefi hâline getirilmiş; içeride ciddi bir hareketlenmeyi tetikleyecek ve rejimin bünyesinde derin çatlaklar meydana getirecek ölçüde zayıflatılmıştır. İranlı yetkililerin Washington’la bir anlaşmaya varabilmek uğruna gösterdikleri hummalı gayret de bu çerçevede daha iyi anlaşılmaktadır. (Aslında “hummalı gayret” ifadesi bile İranlı yetkililere karşı kullandığım yumuşatılmış bir tabirdir. Çünkü gerçekte onlar, Amerikan Başkanı Donald Trump’a adeta yalvarmaktadırlar.)
Amerikan saldırıları, harekât boyunca rejimi sistemli bir şekilde zayıflatacak tarzda planlanmış; hedefler de bu maksada ulaşmak için son derece titiz bir biçimde belirlenmiştir. Bu çerçevede, geçtiğimiz 28 Şubat’ta başlayan askerî harekâtın ilk günlerinden itibaren Amerikan Başkanı Donald Trump’ın, rejimin ayakta kalabilen üst düzey yöneticilerini bilinçli olarak küçük düşürdüğüne şahit olduk. Özellikle İran’ın üst düzey askerî komutanlarına yönelik açıklamaları son derece aşağılayıcıydı. Bunun gayesi yalnızca hakaret etmek değildi. Asıl hedef, onların İran halkı nezdindeki itibar ve heybetini sarsmak; böylece hem ülkeyi yönetmeye ehil olmadıklarını hem de İran milletini temsil kabiliyetini kaybettiklerini gözler önüne sermekti.
Rejim bugün için ayakta ve dışarıdan bakıldığında sağlam görünse de bu sağlamlık, örümcek ağının dayanıklılığı kadardır. Zira bünyesinde çöküşün bütün sebeplerini taşımaktadır: Bitkin düşmüş bir ekonomi, korkunç boyutlara ulaşan nakit sıkıntısı, durmuş üretim çarkları, harabeye dönmüş altyapı, bombardımanlarda yok edilen askerî imkân ve teçhizat, öfke ile ümitsizlik arasında sıkışıp kalmış bir halk ve her geçen gün sessiz çoğunluğun yeni kesimlerini saflarına kazanan canlı bir siyasî muhalefet… Bunlara ilâveten, İran’ın saldırgan siyasetinin miras bıraktığı siyasî ve güvenlik kaynaklı hesaplaşma duygularını taşıyan çevre ülkeler de rejim üzerindeki baskıyı giderek artırmaktadır.
İran rejimine duydukları ideolojik yakınlık sebebiyle sağlıklı muhakeme kabiliyetlerini kaybetmiş olanları bir kenara bırakırsak, şu hükmü tereddütsüz dile getirebiliriz: Bölgenin mayasını bozan, içtimaî bünyesini ifsat eden mevcut İran rejiminin bugünkü yapısıyla varlığını sürdürmesi artık mümkün görünmemektedir. Çünkü bu rejimin devamı; eşyanın tabiatına, tarihin akışına, hadiselerin seyrine ve bölgeyi adeta deprem şiddetiyle sarsan derin siyasî ve stratejik dönüşüme açıkça aykırıdır.
Peki, özellikle içinde bulunduğumuz bu hassas dönemde İran rejiminin devrilmesini ister miyiz?
Bu sorunun cevabı ise başka bir tahlilin konusudur.
Cihad Adle
Tercüme: Ahmet Ziya İbrahimoğlu
12.07.2026 – OF
(الهندسة الأمريكية لإسقاط النظام الإيراني)
واضح تماما أن النظام الإيراني وُضع تحت مقصلة التغيير الأمريكية، وأُضعف بالدرجة التي تؤهل حراكا داخليا معتبرا لإحداث تصدع في بنية النظام الداخلية، وتُسهّل فهم لهاث المسؤولين الإيرانيين وراء صفقة مع واشنطن (واللهاث عبارة ملطفة مني رأفة بالمسؤولين الإيرانيين الذين هم حقا يتوسلون للرئيس الأمريكي دونالد ترمب).
الضربات الأمريكية، في أثناء الحملة، كانت تهندس إضعاف النظام، وقد اختارت أهدافها بعناية فائقة لتحقيق هذا الهدف، وفي هذا السياق، لاحظنا كيف كان الرئيس الأمريكي دونالد ترمب، في مستهل الحملة العسكرية التي انطلقت في الثامن والعشرين من شباط/فبراير الماضي، يتعمد إهانة من بقي من رؤوس النظام، من خلال تصريحات تنطوي على قدر هائل من الإذلال لكبار القادة الإيرانيين العسكريين بالتحديد، ليس لمجرد الإهانة، بل لإسقاط هيبتهم في الداخل الإيراني، بما يعكس عدم أهليتهم لحكم البلاد من جهة، ولتمثيل الشخصية الإيرانية من جهة أخرى.
النظام يبدو متماسكا حتى الآن، لكن تماسكه يشبه شبكة العنكبوت، إذ يحوي كل عوامل الانهيار: اقتصاد منهك، ونقص رهيب في السيولة، وآلة إنتاج معطلة، وبنية تحتية مدمرة، وعتاد عسكري تبخر بالقصف، وشعب حانق ينهش فيه اليأس، ومعارضة سياسية متحفزة تقضم كل يوم مساحة جديدة من الفئة الشعبية الصامتة، ومحيط إقليمي يحمل ثارات سياسية وأمنية تخلّقت في رحم الإستراتيجية الإيرانية العدوانية.
وبعيدا عن الواقعين في الهوى الإيراني، ممن فقدوا البوصلة لاعتبارات ليس هذا مقام بسطها، نقول بكل ثقة: لا أمل في بقاء النظام الإيراني قائما بالصورة النمطية التي خربت جينات المنطقة، وأفسدت نسيجها المجتمعي، إذ إن بقاءه، يتعارض مع منطق الأشياء، وحركة التاريخ، وتطور الأحداث، والتغير الجيوسياسي العميق الذي يضرب المنطقة بقوة زلزالية.
هل نحب سقوط النظام الإيراني، خصوصا في اللحظة الراهنة، الجواب عن هذا السؤال يأتي في سياق تحليلي آخر.
(جهاد عدلة).
