Zihin Çürümesi
Bütün mütehassıslar, ekran bağımlılığının zihnin çürümesine sebebiyet verdiği hususunda ittifak etmektedir. Ekranda geçirilen vakit arttıkça, bu çözülme süreci de hız kazanmaktadır. Bu durum, bilhassa çocukların ve gençlerin büyük bir felaketle karşı karşıya olduğunu ortaya koymaktadır.
Bağımlılığın ulaştığı boyut ve yaygınlık, bir millî güvenlik meselesi hâline gelmek üzeredir.
Dünyada bir insanın ekran karşısında geçirdiği ortalama müddet 33 saat 27 dakikadır. Ülkemizde ise bu süre 41 saat 37 dakikaya ulaşmış durumdadır. Görüldüğü üzere, vatanımızda ağlar üzerinde harcanan vakit, dünya ortalamasının bir hayli üzerindedir. Bir fert, işini gücünü bırakarak günde dört saatten fazla vaktini ekrana hapsetmektedir.
6-13 yaş grubundaki çocuklar için bu süre günde 6,4 saati bulmaktadır. Bir çocuğun günde sekiz saat uyuduğu ve sekiz saatini okulda geçirdiği göz önüne alınırsa, zaruri ihtiyaçlarını dahi karşılayacak vakti kalmamaktadır. Bu durum, yavrularımızın çocukluklarını yaşayamadıklarının bir nişanesi değil midir?
Memleketimizin çocukları maalesef vakitlerinin büyük bir kısmını hayattan kopuk şekilde ekran başında tüketmektedir. Sanal alem onları sadece gerçek dünyadan ayırmakla kalmıyor, aynı zamanda en verimli çağlarındaki kıymetli zamanlarını da çalıyor. Erken yaşta esaret zincirlerine vuruluyorlar; böylece hayatın estetiğinden, ilminden, neşesinden ve derslerinden uzaklaşıyorlar. Peki, bu çocuklar verimli çalışmaya, kitap okumaya, cemiyet faaliyetlerine katılmaya, sanatla iştigal etmeye, spor yapmaya ve gezip eğlenmeye nasıl vakit bulacaklar?
Sürekli ekrana bakan çocuk, zamanla her şeyi unutur. Doğduğu günden beri o cihazla yaşıyormuş hissine kapılır. Hayata dair her şeyi, en başta da ana babasını unutur. Çevresindeki her şey ve en yakınındakiler dahil tüm hayatı onun için manasızlaşır. Neticede çocuk, hem ruhen hem de bedenen sanal eller tarafından esir alınır.
İngilizcede “Brain Rot” olarak ifade edilen “Zihin Çürümesi” kavramı, Oxford Üniversitesi tarafından 2024 yılının kelimesi seçilmiştir. Bu terim şöyle tarif edilmektedir: Düşük nitelikli dijital içeriklerin (kısa videolar ve sosyal ağlar) aşırı tüketimi neticesinde ortaya çıkan zihin bulanıklığı, dikkat süresinin kısalması, hafıza güçlükleri ve bilişsel gerileme.
Vaktini ekrana hasreden çocukların dikkat süreleri kısalmaktadır. Uzun filmler seyredemez, kitap okuyamaz hâle gelmektedirler. Okusalar dahi okuduklarını kavrayamamaktadırlar. Maalesef en basit hususları bile unutmaktadırlar. En sade konuşma ve yazı dilinde dahi kelime bulmakta güçlük çekmektedirler. Bu vaziyet, bir hafıza kaybına işaret etmektedir.
Zihin çürümesi, çocukların karar verme yetilerini zayıflatır. Ayrıca meşakkatlere karşı mukavemetleri kırılır ve günden güne cemiyetten tecrit edilirler.
Ekran bağımlısı çocuklarda görülen “zihin sisi” çok mühim bir meseledir. Bu sebeple fikrî berraklıklarını kaybederler. Zihin sisi; herhangi bir mevzuya odaklanamamak, zihnî netlikten mahrum kalmak ve en basit meseleler üzerine dahi düşünememek demektir. Bu çocuklar sebep-sonuç bağı kuramazlar. Uykusuzluk, bitmek bilmeyen gerginlik, kötü beslenme ve hareketsizlik gibi sebepler bu sisi beslemektedir.
Ekran bağımlılığı bu süratle devam ederse, gelecekte düşünemeyen, anlayamayan, derdini anlatamayan, hatta yolda yürümekten aciz çocuk ve gençlerle karşılaşırsak şaşırmayalım.
İnsanlar, Dünyaya hâkim güçler tarafından ekran bağımlılığı vasıtasıyla adeta birer robota dönüştürülmektedir. Bu şekilde cemiyet kan kaybetmekte, insanlık fikren ve ahlaken gerilemektedir.
Bu durum, bugün insanlığın karşı karşıya kaldığı en büyük varoluş tehdididir. Çağımızda dünya efendilerinin insanlığa ve milletimize yönelik en büyük saldırısıdır. Bu saldırıya hep birlikte karşı koymak mecburiyetindeyiz.
İnsanı mahveden bu bağımlılıkla önce millî sahada, sonra bütün dünyada mücadele etmeliyiz. İnsanlığın ve milletimizin sağduyusu, bu büyük müşkülün üstesinden gelecektir.
Adil Hacıömeroğlu
10 Nisan 2026
Tercüme: Ahmet Ziya İbrahimoğlu
18.04.2026 – Üsküdar
تسوس الدماغ
يقرر جميع الخبراء أن إدمان الشاشة يسبب تسوس الدماغ. كلما زاد الوقت الذي تقضيه أمام الشاشة، كلما تسارعت عملية الاضمحلال. وهذا يدل على أن الأطفال والشباب بشكل خاص يواجهون كارثة كبيرة. حجم وانتشار الإدمان على وشك أن يصبح مشكلة أمن قومي.
متوسط الوقت الذي يقضيه الإنسان أمام الشاشة في العالم هو 33 ساعة و27 دقيقة. في بلادنا متوسط الوقت الذي نقضيه أمام الشاشة هو 41 ساعة و37 دقيقة. كما نرى، فإن الوقت الذي نقضيه على وسائل التواصل الاجتماعي في بلدنا أعلى بكثير من المتوسط العالمي. يقضي الإنسان ما يزيد عن أربع ساعات يومياً أمام الشاشة، متخلياً عن عمله. بالنسبة للأطفال (6-13 سنة)، يبلغ الوقت الذي يقضونه أمام الشاشات 6.4 ساعة يوميًا. وبالنظر إلى أن الطفل ينام ثماني ساعات يوميا ويقضي الثماني ساعات الأخرى في المدرسة، فإنه ليس لديه وقت تقريبا لتلبية احتياجاته الإلزامية. أليس هذا مؤشرا على أن الأطفال لا يعيشون طفولتهم؟
أطفال بلادنا، للأسف، يقضون معظم وقتهم أمام الشاشات، منفصلين عن الحياة. فالعالم الافتراضي لا يفصلهم عن العالم الحقيقي فحسب، بل يسرق أيضًا وقتهم الأكثر إنتاجية في أفضل أعمارهم. لقد تعرضوا لسلاسل الأسر في سن مبكرة. وهكذا ينفصلون عن جماليات الحياة وتعليمها وأفراحها وملذاتها ودروسها. نعم، كيف سيجد الأطفال الوقت الكافي للدراسة بشكل منتج وقراءة الكتب والمشاركة في الأنشطة الاجتماعية وممارسة الفن وممارسة الرياضة والسفر والاستمتاع؟
الطفل الذي ينظر باستمرار إلى الشاشة ينسى كل شيء مع مرور الوقت. يشعر وكأنه يعيش معها منذ يوم ولادتها. ينسى كل شيء في الحياة، وخاصة والديه. كل شيء من حوله وفي حياته، بما في ذلك أقرب الناس إليه، يصبح بلا معنى بالنسبة له. وبالتالي، يتم الاستيلاء على الطفل عقليًا وجسديًا بواسطة الأيدي الافتراضية.
تم اختيار الكلمة الإنجليزية التي تعني Brain Rot، Brain Rot، ككلمة العام لعام 2024 من قبل جامعة أكسفورد. يتم تعريف هذه الكلمة على النحو التالي: هذا المصطلح يصف الارتباك العقلي وقصر مدة الانتباه ومشاكل الذاكرة والتدهور المعرفي الذي يحدث نتيجة الإفراط في مشاهدة المحتوى الرقمي منخفض الجودة (مقاطع الفيديو القصيرة ووسائل التواصل الاجتماعي).
يصبح مدى انتباه الأطفال الذين ينظرون باستمرار إلى الشاشة أقصر. لا يستطيع مشاهدة الأفلام الطويلة أو قراءة الكتب. وحتى لو كان يقرأ، فإنه لا يستطيع أن يفهم ما يقرأ. ولسوء الحظ، فإنهم ينسون أشياء بسيطة للغاية. لديهم صعوبة في العثور على الكلمات حتى في أبسط التحدث والكتابة. تشير هذه الحالة إلى فقدان الذاكرة.
يؤدي تسوس الدماغ إلى اتخاذ الأطفال قرارات صعبة. بالإضافة إلى ذلك، فإن قدرتهم على تحمل المشاكل والصعوبات تصبح ضعيفة للغاية، ويصبحون معزولين بشكل متزايد عن المجتمع.
يعد ضباب الدماغ مشكلة مهمة جدًا تحدث عند الأطفال المدمنين على الشاشات. ولهذا السبب يفقدون الوضوح الفكري. ضباب الدماغ: ويعني عدم القدرة على التركيز على أي موضوع، وعدم وضوح الوضوح العقلي، وعدم القدرة على التفكير في أبسط القضايا. لا يستطيع هؤلاء الأطفال التفكير فيما يتعلق بالسبب والنتيجة. أسباب مثل الأرق والتوتر المستمر وسوء التغذية وقلة النشاط تخلق ضبابًا في الدماغ.
إذا استمر إدمان الشاشة بهذا المعدل، فلا نتفاجأ إذا صادفنا في المستقبل أطفالًا وشبابًا لا يستطيعون التفكير أو الفهم أو شرح مشاكلهم أو حتى المشي على الطريق. يتم تحويل الناس إلى روبوتات من قبل حكام عالميين من خلال إدمان الشاشة. وبهذا يخسر المجتمع دماءه، وتتراجع الإنسانية أكثر فكرياً وسلوكياً.
وهذا هو أكبر تهديد وجودي يواجه البشرية اليوم. هذا أكبر هجوم لحكام العالم في عصرنا على الإنسانية وأمتنا. وعلينا أن نواجه هذا الهجوم ونصده معًا. وعلينا أن نحارب هذا الإدمان الذي يدمر الناس، أولا على المستوى الوطني ثم في جميع أنحاء العالم. إن الحس السليم للإنسانية وأمتنا سوف يتغلب على هذه المشكلة الكبيرة.
عادل حاجي عمر أوغلو
2026 / 04 / 10