İbretlik Bir İtiraf: Yemen Muhalefetinin Islah Hareketi Karşısında Gecikmiş Muhasebesi

Müesses Partili Nabil es-Sûfî yazıyor:

Ne garip bir hâliniz var ey Islahçılar! Siz daima hakikatin nazarıyla bakıyor, her defasında haklı çıkıyor ve üstün geliyorsunuz.

Medya sahasında sizinle nice sert mücadelelere girdik.
“Sisi bir Arap kahramanıdır, Mursi ise İsrail ajanıdır” dedik.
Siz ise: “Sabredin; isnatlarınız karşısında yardımcımız Allah’tır” dediniz.
Zaman geçti… hakikat tecelli etti; yanılan biz, haklı olan siz oldunuz.

Muhammed Basinduva’yı gözyaşları içinde gördüğümüzde onunla alay ettik, güldük.
Siz ise: “Bir vatan evladı için dökülen gözyaşlarıyla mı eğleniyorsunuz?” dediniz.
Sizi umursamadık… fakat gün geldi, “Özür dileriz ey Basinduva!” demek zorunda kaldık.

Amran, Husilerin eline düştüğünde ve Hamid el-Kuşeybi öldürüldüğünde siz ağladınız, biz alkış tuttuk.
Siz: “Cumhuriyetin surlarından birinin yıkılışına mı seviniyorsunuz?” dediniz.
Biz: “Siz hâlâ eski gölgelerinizde yaşıyorsunuz” diye karşılık verdik.
Ama zaman geçti… ve itiraf ettik: haklı olan sizdiniz.

San’a düştü, devlet kurumları adeta yutuldu.
Bizim için en sevinçli günlerden biriydi; onu Islah’ın büyük bir çöküşü sandık.
Siz ise: “Düşen Islah değil, vatandır; ateş herkesi yakar” dediniz.
Biz “Onlar bizim yoldaşlarımızdır” diyerek direndik.
Lâkin zaman geçti… bize hem acıyı hem açlığı tattırdılar; yine haklı çıkan siz oldunuz.

Savaş patlak verdi, Arap ittifakı devreye girdi.
Sizi hedef aldık: “Bu saldırıyı siz getirdiniz! Siz DEAŞ’sınız, siz el-Kaide’siniz, siz hainsiniz!” dedik.
Siz ise:
“Meşruiyet bir grubun tekelinde değildir. Onu savunmak, kendini efendi halkı köle gören bir zihniyete karşı tek yoldur. Meşruiyetin alternatifi yoktur” dediniz.
Biz sizi yine hafife aldık.

Fakat gün geldi ki, hayal bile edemeyeceğimiz bir tablo ortaya çıktı:
Müesses’in önde gelenleri meşruiyete sığınmak için yarışır hâle geldi; geri kalanlar ise San’a’ya dönüş gününü bekler oldu.

Siz daima haklıydınız.
Bundan sonra size karşı durmak isteyen, Yemen dışında kendine başka bir yurt arasın.
Siz, gelecekte bu halka ilham kaynağı olacaksınız.
Zira siz, sizi sürgüne gönderenleri bile bağrınıza bastınız.
Hakikaten siz, Yemen’in ve Yemenlilerin yaslandığı sarsılmaz bir dayanak, sağlam bir direksiniz.

Islah Nedir?

Islah; ne Mason’dur, ne Siyonist, ne liberal, ne laik, ne de Marksist-komünisttir.
O; millîdir, insanîdir, ahlâkîdir, dinîdir, dayanışma ruhudur ve birlikte yaşama iradesidir.

Islah; fedakârlık, sevgi, kardeşlik, ihlâs, sadakat ve imardır.
Kin, nefret, sövgü ve ihanet onun dünyasında yer bulmaz.

Onu mescitte görürsün, zindanda görürsün, cephede görürsün, ilimde ve irfanda görürsün.

O; ilim ve hilim sahibidir, barış çağrısı yapar ve zulme karşı durur.
Vatan sevgisi, onun gözünde canı feda etmeyi bir fedakârlık değil, bir görev hâline getirmiştir.

Husiler ona söver ve savaş açar.
Ayrılıkçılar ondan nefret eder.
Salih yanlıları ona kin besler.
Sosyalistler ona hakaret eder.

Düşmanları çoktur… dostları az.
Onunla savaşanlar çoktur… yardım edenler az.
Bu hâl insanı düşünmeye sevk etmez mi?

Eğer hâlâ anlamadıysan, söyle:
Partileri hangi ölçüyle tartıyorsun?
Kahramanlığı hangi terazide ölçüyorsun?

Din mi? Vatan mı? Mücadele mi? Barış mı?

Din ise:
Islah’ın yolu Rabbanîdir; Kur’an halkalarını ihya eder, hayır kurumları kurar, muhtaçları gözetir, yetimleri himaye eder.

Vatan ise:
Islah, vatan uğruna kurban edilmiştir.
Evleri yıkılmış, merkezleri yakılmış, liderleri hapsedilmiş, evlatları şehit edilmiştir.
Buna rağmen yoluna tebessümle devam etmiştir.

Mücadele ise:
Islah, cephelerin ve meydanların tam kendisidir.

Barış ise:
Islah, millî diyalogun ruhu ve en güçlü dayanağıdır.

Ey insan!
Dur… yanılıyorsun.
Başkasını bul da ona söv.

Tarihin Şehadeti

Yemen tarihi der ki:

“Islah ile ittifak kuran güç bulur, galip gelir.
Ona düşmanlık eden ise yenilgiye sürüklenir.”

Genel Halk Kongresi Islah ile ittifak kurdu; 1994’te kazandı ve iktidar oldu.
Sonra Islah’ı dışladı. Islah muhalefete çekildi; fakat bu muhalefet iktidardan daha güçlü hâle geldi.

Sosyalistler ve Nasırcılar Islah ile ittifak kurdu; Islah onları korudu, güçlendirdi ve yeniden siyasî sahneye taşıdı.

2011’de Islah ve müttefikleri Genel Halk Kongresi rejimini devirdi.
Bu, onun ikinci büyük zaferi oldu.

Müesses intikam için Husilerle ittifak kurdu.
Netice: Kendisi parçalandı, dağıldı, siyaseten çöktü.
Islah ise ayakta kaldı… hatta daha da güçlendi.

Husiler de Islah’a düşmanlık etti.
Belki de onu, Yemen üzerinde hâkimiyetlerinin önündeki en büyük engel olarak gördükleri için…

Böylece:
Kırılmaz bir kayaya saldırdılar…
Korkusuz bir yiğidin karşısına dikildiler…
Ve kendilerine yenilmemiş bir düşman edindiler.

Silahı, yıkımı ve tutuklamayı dil edindiklerinde büyük bir çıkmaza sürüklendiler.
Oysa Islah onlara barış elini uzatmıştı.

Al-Islah, Sana’a savaşı için hazırdı.
Ne var ki kendisini her taraftan kuşatan ihanetleri gördü:

Bir yanda Salih yanlıları ve Kongre Partisi
Diğer yanda darbe ile uyumlu hareket eden devlet aygıtı…
Bu sebeple doğrudan cepheyi terk ederek Marib, Aden, Taiz ve Hadramut hattına çekildi.
Bu hat üzerinde saflarını yeniden tanzim etti; gücünü tahkim etti ve mücadeleyi yeni bir tertip üzere yeniden başlattı.

NOT:
[Bu yazı Nabil es-Sufi’ye (نبيل الصوفي) aittir.
Nabil es-Sufi, Yemenli gazeteci ve yazar. Eskiden Islah Partisi’ne (Yemen Islah Birliği) yakınken daha sonra Müesses Genel Halk Kongresi’ne (Ali Abdullah Salih’in partisi – el-Mu’temer) yakınlaşmış bir isimdir.]

Tercüme: Ahmet Ziya İbrahimoğlu
30.04.2026 – Üsküdar

Mütercimin Notu:👇

Bu metinde adı geçen siyasî yapı ve hareketler, Yemen’de 2011 sonrası derinleşen iç mücadelelerin başlıca aktörleridir. Okuyucunun metni daha sağlıklı kavrayabilmesi için bu yapıların kısa tanıtımı şöyledir:

1. Yemen Islah Partisi (el-İslah)

1990 yılında Yemen’in birleşmesinden sonra kurulmuş, İslâmî referanslara sahip bir siyasî harekettir. Kabile önderleri, din âlimleri ve şehirli siyasetçilerin ittifakıyla ortaya çıkmıştır. Yemen’de özellikle Sünnî muhafazakâr kesim üzerinde güçlü bir temsil gücüne sahiptir. Öne çıkan kurucu ve lider isimler arasında Abdullah bin Hüseyin el-Ahmar, Abdülmecid ez-Zindani ve Muhammed el-Yedumi yer alır.

2. Genel Halk Kongresi (el-Müesses / GPC)

1978’de kurulmuş, uzun yıllar Yemen’i yöneten iktidar partisidir. Daha çok devlet bürokrasisi, kabile dengeleri ve merkezî otoriteyi esas alan pragmatik bir siyasî çizgiye sahiptir. Ülke genelinde geniş bir teşkilat ağı ve tarihî temsil gücü vardır. Kurucusu ve en güçlü lideri Ali Abdullah Salih’tir.

3. Ensarullah Hareketi (Husiler)

Zeydî-Şiî kökene sahip dinî-siyasî bir harekettir. Kuzey Yemen’de ortaya çıkmış, zamanla askerî bir güç hâline gelmiştir. 2014 yılında San’a’yı ele geçirerek ülke siyasetinde belirleyici bir aktör olmuştur. Hareketin lideri Abdulmelik el-Husi’dir.

4. Yemen Sosyalist Partisi

Marksist kökenli bir siyasî partidir ve özellikle Güney Yemen döneminde iktidar olmuştur. Daha sonra birleşik Yemen siyasetinde etkisini sürdürmüştür. Laik ve sol eğilimli bir düşünceyi temsil eder. Öne çıkan liderlerinden biri Ali Salim el-Beyd’dir.

6. Nasırcı Birlikçi Halk Örgütü

Arap milliyetçiliği ve Cemal Abdünnasır çizgisinden etkilenen bir siyasî harekettir. Cumhuriyetçi, birlikçi ve milliyetçi bir söyleme sahiptir. Yemen siyasetinde sınırlı fakat etkili bir temsil gücü bulunur. Öne çıkan isimlerinden biri Abdullah el-Nu’man’dır.

Umumi Değerlendirme

Metinde anlatılan hadiseler; 2011 sonrası Yemen’de yaşanan halk hareketleri, iktidar mücadeleleri, 2014 darbe süreci ve ardından gelişen iç savaş bağlamında değerlendirilmelidir. Bu süreçte söz konusu hareketler arasındaki ittifaklar ve çatışmalar, ülkenin siyasî kaderini belirleyen temel unsurlar olmuştur.

اعترافٌ مُلفِت: مراجعةٌ متأخّرةٌ للمعارضة اليمنية تجاه حركة الإصلاح

المؤتمري نبيل الصوفي يكتب:

عجيبٌ أمركم يا إصلاحيين! تنظرون دوماً بعين الحق، وأنتم الأعلون.

كم تناكفنا إعلامياً معكم، وقلنا: إن السيسي بطلٌ عربي، وإن مرسي عميلٌ إسرائيلي. فقلتم لنا: صبراً فالله المستعان على ما تصفون. فمضت الأيام، وانتصرتم علينا، واتّضح أن الحقيقة كانت على خلاف ما قلنا.

ظهر محمد باسندوه باكياً، فسخرنا منه وضحكنا عليه، فقلتم لنا: مهلاً، أتسخرون من دموعٍ تُذرف من أجل الوطن؟ فتجاهلناكم، ثم دارت الأيام، فوجدنا أنفسنا نقول: عذراً يا باسندوه.

سقطت عمران بيد الحوثيين، وقُتل القشيبي، فبكيتم وصفّقنا، فقلتم: أتصفّقون لسقوط أحد أسوار الجمهورية؟ فقلنا: تالله إنكم لفي ظلالكم القديمة. ثم مرّت الأيام، فتذكّرنا أنكم كنتم على صواب.

سقطت صنعاء، وابتُلعت مؤسسات الدولة، فكان ذلك من أسعد أيامنا، وظننّاه سقوطاً مدوّياً للإصلاح. فكنتم تقولون: ليس الإصلاح من سقط، بل سقط الوطن، وسيكتوي الجميع. فقلنا: إنهم أصحابنا وحلفاؤنا. فكانت النتيجة أن أذاقونا المرّ والجوع، وكنتم على حق.

اندلعت الحرب، وجاء التحالف العربي، فاتهمناكم بأنكم من جلب العدوان، وقلنا: أنتم دواعش وقاعدة وخونة، ولن نعترف بشرعيتكم. فقلتم لنا: إن الشرعية ليست ملكاً للإصلاح، بل إن الدفاع عنها هو الطريق الوحيد لقطع الطريق أمام جماعة ترى نفسها أسياداً، وترى الشعب عبيداً، ولا بديل عن الشرعية. فتجاهلناكم وسخرنا منكم، ولم نتخيّل يوماً أن يأتي وقتٌ يهرع فيه قادة المؤتمر للاعتراف بالشرعية، وينتظر فيه بقية المؤتمريين لحظة دخولها صنعاء.

كنتم على حقٍّ دائماً. فمن سيقف في وجوهكم بعد اليوم، فليبحث له عن وطنٍ غير اليمن. ستكونون مُلهمي هذا الشعب في المستقبل؛ فقد احتضنتم أعداءكم ومن شرّدوكم بصدورٍ رحبة. وأنتم بحقٍّ العصا التي يتكئ عليها اليمن واليمنيون.

الإصلاح: من هو؟ وما حقيقته؟

الإصلاح ليس ماسونياً، ولا صهيونياً، ولا ليبرالياً، ولا علمانياً، ولا شيوعياً ماركسياً.
الإصلاح وطني… إنساني… أخلاقي… ديني… اجتماعي… تكافلي… تعايشي…

الإصلاح تضحيةٌ وفداء، وحبٌّ وأخاء، وإخلاصٌ ووفاء، وتقدّمٌ وبناء.
لا يعرف الحقد والضغينة، ولا السبّ والشتيمة، ولا الغدر والخيانة.

في المساجد تجد الإصلاح، وفي السجون تجده، وفي ساحات النضال والقتال تجده، وفي ميادين العلم والثقافة والتنوير تجده.

لله درّه! هو صاحب علمٍ، وذو حلمٍ، وداعي سلام، وضدّ الظلم.
حبّه للوطن أنساه أن روحه هي الثمن.

يسبّه الحوثي ويقاتله، ويكرهه الانفصالي، ويبغضه العفاشي ويحقد عليه، ويشتمه الاشتراكي.
كثُر أعداؤه وقلّ أصدقاؤه، وكثُر محاربوه وقلّ ناصروه.

أليس في ذلك سرّ؟
ألا يدعوك هذا إلى التفكير والبحث؟
ألا يبعث في نفسك الدهشة؟

إن لم تستوعب كل ذلك، فأخبرني:
ما هو مقياسك للأحزاب والرجولة؟
وبأي ميزانٍ تزن البطولة؟

الدين؟ الوطن؟ النضال؟ السِّلم؟

الدين؟
الإصلاح نهجه رباني ديني؛ يعمّر حلقات القرآن، ويؤسس الجمعيات الخيرية، ويقيم الندوات، ويعين الفقراء والمساكين، ويكفل الأيتام.

الوطن؟
الإصلاح صار كبش فداء الوطن؛ تُهدم بيوته، وتُحرق مقراته، ويُسجن قادته، ويُغتال أبناؤه. ومع ذلك يخرج مبتسماً، ويخفي كل أحزانه من أجل الوطن.

النضال؟
الإصلاح حاضر في الجبهات والميادين.

السِّلم؟
الإصلاح روح الحوار الوطني، والداعم له.

يا هذا، قف! إنك مخطئ، فابحث عن غيره لتشتمه.
ما أبعد العيب والنقصان عن شرفي.

شهادة التاريخ اليمني

يقول التاريخ اليمني:
«ما تحالف أحدٌ مع الإصلاح إلا كان له الحكم والتمكين والغلبة والنصر،
وما عادى أحدٌ الإصلاح إلا كُتب له الهزيمة والخسران والهلاك.»

تحالف المؤتمر مع الإصلاح فانتصر عام 1994، وحكم ما بعدها. ثم أقصى الإصلاح، فتحوّل إلى معارضة، فإذا بها أقوى من المؤتمر ونظام الحكم.

وفي تلك المرحلة تحالف الاشتراكي والناصري وغيرهما مع الإصلاح، فحماهم، وقوّى شوكتهم، ورفع عنهم الملاحقة والتشريد، وأعادهم إلى الساحة السياسية بعد أن كادوا أن ينتهوا.

ثم انتصر الإصلاح مع حلفائه عام 2011 على المؤتمر، وأسقطوه من الحكم، فكان ذلك نصراً آخر بعد نصر 1994.

أراد المؤتمر الانتقام من الإصلاح، فتحالف مع الحوثي، فكانت النتيجة أن المؤتمر انتهى وتمزّق على يد من استقدمهم.
أما الإصلاح فبقي، بل ازداد قوةً وصلابة.

وأدخل الحوثي نفسه في صراع مع الإصلاح، ربما خوفاً منه، إذ رآه العائق الأكبر أمام سيطرته على اليمن.
فوجّه سلاحه إلى صخرة لا تنكسر، ووقف في وجه شجاع لا يخاف، وصنع لنفسه عدواً لم يُهزم منذ نشأته.

وقع الحوثي في مأزقٍ حقيقي حين جعل لغة السلاح والقتل والهدم والاعتقال وسيلةً للتخاطب مع الإصلاح، مع أن الإصلاح مدّ له يد السلام.

كان الإصلاح مستعداً لمعركة صنعاء، وقادراً على خوضها، لكنه وجد نفسه محاطاً بالخيانة من كل جانب:
أنصار عفاش والمؤتمر من جهة، والدولة التي تماهت مع الانقلاب من جهة أخرى.

فقرّر الانسحاب إلى مأرب وعدن وتعز وحضرموت، وهناك أعاد ترتيب صفوفه، وهيّأ رجاله، واستعدّ للمواجهة، وبدأ مرحلة التصدّي.

………

ملاحظة: هذا النص منسوب إلى نبيل الصوفي (الإعلامي والكاتب اليمني المعروف، والذي كان في السابق قريباً من حزب التجمع اليمني للإصلاح ثم أصبح مؤتمرياً/قريباً من المؤتمر الشعبي العام).
من هو نبيل الصوفي؟

  • صحفي وإعلامي يمني، عمل في وسائل إعلام مختلفة.
  • كان عضواً سابقاً في حزب الإصلاح (استقال منه حوالي 2009)، ثم أصبح أقرب إلى المؤتمر الشعبي العام (حزب علي عبدالله صالح)

ملاحظة المترجم:👇

يتناول هذا النص أبرز القوى السياسية في اليمن خلال مرحلة ما بعد 2011، ولتوضيح السياق للقارئ، نورد تعريفاً موجزاً بهذه القوى:

1. التجمع اليمني للإصلاح

حزب ذو مرجعية إسلامية تأسس عام 1990 بعد وحدة اليمن، وهو تحالف بين مشايخ قبائل وعلماء دين ونخب سياسية. يمثل شريحة واسعة من التيار السني المحافظ. من أبرز قياداته عبد الله بن حسين الأحمر و عبد المجيد الزنداني ومحمد اليدومي.

2. المؤتمر الشعبي العام

حزب حاكم سابق تأسس عام 1978، واتسم بطابع براغماتي يعتمد على شبكة الدولة والقبائل. كان له حضور واسع في عموم اليمن. مؤسسه هو علي عبد الله صالح.

3. أنصار الله (الحوثيون)

حركة دينية سياسية ذات خلفية زيدية، تحولت إلى قوة عسكرية وسيطرت على صنعاء عام 2014. يتزعمها عبد الملك الحوثي.

4. الحزب الاشتراكي اليمني

حزب ذو توجه ماركسي، حكم جنوب اليمن سابقاً، ولا يزال يمثل التيار اليساري في البلاد. من أبرز قياداته علي سالم البيض.

5. التنظيم الوحدوي الشعبي الناصري

حزب متأثر بالفكر القومي العربي والناصرية، يتبنى خطاباً جمهورياً وحدوياً. من رموزه عبد الله النعمان.

خلاصة

ينبغي قراءة هذا النص في سياق الصراع السياسي والعسكري في اليمن منذ عام 2011، حيث تشكلت تحالفات وتبدلت موازين القوى بين هذه الأطراف، مما أثر بشكل مباشر على مسار الدولة اليمنية.