Sultan 2.Abdülhamid Han’ın Ruhaniyetinden İstimdâd
Rıza Tevfik Bölükbaşı
Nerdesin şevketlim, Sultan Hamid Han?
Feryâdım varır mı bârigâhına¹?
Ölüm uykusundan bir lâhza² uyan,
Şu nankör milletin, bak günâhına!
Tahkire yeltenen tâc u tahtını,
Sınadı bu millet kara bahtını;
Denedi sillenin³ nerm ü sahtını⁴,
Rahmet et sultanım, sûz-ı âhına⁵!
Târihler ismini andığı zaman,
Sana hak verecek ey koca Sultan;
Bizdik utanmadan iftira atan,
Asrın en siyasî padişahına⁶.
“Padişah hem zâlim hem deli” dedik,
İhtilâle kıyam etmeli dedik;
Şeytan ne dediyse biz belî dedik,
Çalıştık fitnenin intibâhına⁷.
Divâne sen değil meğer bizmişiz,
Bir çürük ipliğe hülya dizmişiz;
Sâde deli değil edepsizmişiz,
Tükürdük atalar kıblegâhına⁸!
Sonra cinsi bozuk, ahlâkı fena,
Bir sürü türedi, çıktı meydana;
Nerden çıktı bunca veled-i zinâ⁹?
Yuh olsun bunların ham ervâhına¹⁰!
Bunlar halkı didik didik ettiler,
Katliâma kadar sürüp gittiler;
Saçak öpmeyenler, secde ettiler;
M…… K……’in pis külâhına¹¹.
Bugün varsa yoksa Mustafa Kemal,
Şöhretine herkes fuzûlî dellâl;
Âlem-i ma’nâdan bak da ibret al,
Uğursuz tâlihin şu kemrâhına¹²!
Haddi yok açlıkla derde girenin,
Sehpâ-yı kazâya¹³ boyun verenin;
Lânet ile anılan cebâbirenin¹⁴,
Bu rahmet okuttu en küstâhına¹⁵.
Çok kişiye şimdi vatan mezardır,
Herkesin belâdan nasîbi vardır;
Selâmetle eren pek bahtiyardır,
Şeb-i yeldânın¹⁶ bu şen sabahına.
Milliyet dâvâsı fıska büründü,
Ridâ-yı diyânet¹⁷ yerde süründü;
Türk’ün ruhu zorla âsî göründü,
Hem Peygamberine hem Allâh’ına.
Sen hafiyelerle dem sürdün ancak,
Bunlar her tarafta kurdu salıncak;
Eli, yüzü kanlı bir sürü alçak,
Kement attı dehrin mihr ü mâhına¹⁸!
Bu itler nedense bana salmadı,
Belalıydı başım kimse almadı!
Seyrinden başka da bir iş kalmadı,
Gurbet ellerinin bu seyyahına¹⁹!
Hoş oldu cilvesi cumhuriyetin!
Tadı kalmamıştı meşrutiyetin,
Deccâl’a zil çalan böyle milletin,
Bundan başka çare yok ıslahına²⁰.
Lâkin sen sultanım gavs-ı ekbersin²¹,
Âhiretten bile himmet eylersin;
Çok çekti bu millet murada ersin,
Şefaat kıl şâhım medet hâhına²².
ÖNEMLİ NOT:
Bu şiiri ilk defa, İstanbul Yüksek İslam Enstitüsünde talebe iken, merhum Ömer Çam Hocamızdan dinlemiş, hatalı ve sansürlü yazılan yerlerini, onun tashih ettirdiği şekilde 1976-77 yıllarında yazmış, ezberlemiş ve bu tashih edilmiş şekliyle de Yeni Devir Gazetesinde yayınlamıştım. Şiirin Osmanlıca yazılışında imla hataları olabilir. Erbabı düzeltmeli. Ahmet Ziya İbrahimoğlu (10.02.2026 Üsküdar)
Dipnotlar:
1. Bârigâh: Yüce huzur, padişah makamı.
2. Lâhza: Çok kısa an, göz açıp kapayıncaya kadar geçen süre.
3. Sille: Tokat; burada mecazen sert tecrübe.
4. Nerm ü saht: Yumuşak ve sert; tokadın iki yüzü anlamında mecaz.
5. Sûz-ı âh: İç yanışı, yakıcı feryat.
6. Abdülhamid Han’ın devrinde takip edilen denge ve siyaset anlayışına gönderme.
7. İntibâh: Uyanış, fark ediş.
8. Kıblegâh: Manevî yön, ecdadın mukaddes hatırası.
9. Veled-i zinâ: Gayrimeşru doğmuş kimse; ağır bir itham ifadesi.
10. Ham ervâh: Olgunlaşmamış, kaba ruhlar.
11. Kastedilen şahıs Mustafa Kemal’dir; isim açık yazılmamıştır.
12. Kemrâh: Doğru yoldan sapmış.
13. Sehpâ-yı kazâ: İdam sehpası.
14. Cebâbire: Zorba, despot yöneticiler.
15. En azgın olanın bile lanetle anılırken dolaylı olarak meşruiyet kazandırılması hicvi.
16. Şeb-i yeldâ: Yılın en uzun gecesi; karanlık devrin mecazı.
17. Ridâ-yı diyânet: Dinin izzeti, haysiyeti.
18. Mihr ü mâh: Güneş ve ay; devrin parlak unsurları.
19. Seyyah: Gezgin; şairin sürgün hayatına işaret.
20. Cumhuriyetin kuruluşuna yönelik sert hiciv.
21. Gavs-ı ekber: En yüce manevî yardımcı.
22. Medet hâh: Yardım dileyen, istimdâd eden.
Aynı Şiirin Osmanlıca Yazılışı:👇
سلطان عبد الحميد خان حضرتلرين روحانيتندن استمداد
رضا توفيق بولوكباشى
نردسین شوكتلیم سلطان حمید خان
فریادم وارر می باریگاهنه؟¹
اولوم اویقوسيندن بیر لحظه² اویان
شو ننكور ملّتڭ بق گوناهنه!
تحقیره یلتنن تاج و تختنی
صنادی بو ملّت قره بختنی
دنهدی سیلّهنیڭ³ نرم و صاختنی⁴
رحمت ات سلطانم سوزِ آهنه⁵!
تاريخلر اسمنی اندیغی زمان
سنه حق وئرهجك ای كوجه سلطان
بزدیك اوتانمدان افتیرا آتان
عصرڭ اڭ سياسی پادشاهنه
«پادشاه هم ظالم هم دلی» ددیك
احتلاله قیام ائتملی ددیك
شیطان نه ددیسه بز بلی ددیك
چالیشدیق فتنهنیڭ انتباهنه⁶
دیوانه سن دییل مغر بزمیشز
بیر چوروك ایپلیگه حولیه دیزمیشز
صاده دلی دییل ادبسیزمیشز
توكوردوك اتالر قبلهگاهنه!
سونرا جنسی بوزوق اخلاقی فنه
بیر سورو تورهدی چیقدی میدانه
نردن چیقدی بونجه ولدِ زنا⁷؟
یوه اولسون بونلرڭ حم ارواحنه⁸!
بونلر خلقی دیدیك دیدیك اتديلر
قتلعامه قدر سوروپ گیتديلر
صچاق اوبمهینلر سجده أتدیلر
م……… ك………’ڭ پیس كولاهنه
بو گون وارسه یوقسه مصطفی كمال
شوهرتینه هركس فضولی دلّال
عالمِ معنادن بق ده عبرت آل
اوغورسوز طالهڭ شو كمراهنه
حدّی یوق آچلیقله درده گیریڭ
سحباي قضایە⁹ بوین وئرهنیڭ
لعنتله آنیلان جبابرنیڭ¹⁰ بو
بو رحمت اوقوتدی اڭ كوستاهنه ¹¹
چوق كیشیه شیندی وطن مزاردیر
هركسڭ بلادان نصیبی واردیر
سلامتله ارن پك بختییاردیر
شبِ یلدانڭ¹² بو شن صباحنه
ملّیت داواسی فسقا بوروندی
رداي دیانت¹³ یرده سوروندی
توركڭ روحو زورلا عاصی گوروندی
هم پیغمبرینه هم اللهینه
سن خفیهلرله دم سوردوڭ آنجق
بونلر هر طرفده قوردو سالینجاك
ألی یوزو قانلی بیر سورو آلچاق
كمند آتدی دهرڭ مهر و ماهنه
بو ایتلر ندسه بانه سالمادی
بلالییدی باشم كیمسه آلمادی
سیریدن باشقا دا بیر ایش قالمادی
غربت الّلریڭ بو سیّاحنه
خوش اولدی جیلوهسی جمهوریتڭ
طادی قالماميشدی مشروطیتڭ
دجّالا زیل چالان بویله ملّتڭ
بوندن باشقا چاره یوق اصلاحنه
لاكن سن سلطانم غوثِ اكبرسیڭ¹⁴
آخرتدن بیله حمت ائیلهرسيڭ
چوق چكدی بو ملّت مورادا ارسین
شفاعت قیل شاهیم مدد حاهنه¹⁵
