Dini Siyonizmin İsrail’de Politik Hayata Yansımaları ..
Üstteki resim altındaki Arapça yazıda İsrail Knesset (Parlamento) üyesi Ohad Tal’ın Türkiye hakkında yaptığı sert açıklamalar hakkındaki haberi görüyorsunuz; bu haber çeşitli haber sitelerinde yer aldı. Haberin umumi olarak muhtevasında:
Ohad Tal, İsrail’de aşırı sağcı Dini Siyonizm Partisi’nden bir milletvekili. Knesset’te yaptığı konuşmada Türkiye’yi, bölgedeki etkisinin artması ve İsrail menfaatlerine karşı tutumu nedeniyle güçlü bir risk olarak nitelendirdi. Ayrıca Batılı ülkelere “Türkiye’yi durdurun” şeklinde bir çağrıda bulunduğu haberlerde yer aldı. Tal, Türkiye’nin ekonomik, diplomatik ve askeri açıdan güçlü hâle geldiğini ve bu durumun İsrail için İran’dan bile daha ciddi bir tehdit olabileceğini dile getirdi.
📌 Haberin Türkçe Tercümesi:
İsrail Parlamentosu’ndan milletvekili Ohad Tal:
• Türkiye hızla güç kazanıyor ve bu durum yakın gelecekte ciddi bir tehdit oluşturabilir. 
• Batılı ülkelere “Türkiye’yi durdurun, yoksa en ağır bedeli biz öderiz” çağrısı yaptı. 
• Türkiye’nin ekonomik, diplomatik ve askeri açıdan güçlü bir ülke hâline geldiğini iddia etti. 
• Türkiye’yi İran’dan daha büyük bir risk olarak nitelendirdiğini belirtti. 
• Tal, Türkiye’nin İsrail çıkarlarına her alanda karşı durduğunu ve bölgedeki etkisini artırdığını savundu. 
📌 Adil Bir Değerlendirme
Bu açıklamalar bir İsrail milletvekilinin ferdi ve siyasi görüşünü yansıtır, yani resmi bir devlet politikası veya uluslararası bir gerçeklik beyanı değildir:
🔹 1. Kaynağın konumu:
Ohad Tal, aşırı sağcı bir politikacı. Siyasetçiler çoğu zaman sert ve provokatif söylemler kullanabilirler; bu tür yorumlar genellikle Türkiye ile diplomatik gerilimlerin olduğu dönemlerde öne çıkar.
🔹 2. Söz konusu ifade “tehdit algısıdır”:
Tal’ın sözleri, Türkiye’nin gerçek gücü üzerine objektif bir analiz değil, İsrail iç siyasetinde Türkiye’ye karşı eleştirel bir duruşun yansımasıdır. Başka ülkeler veya uluslararası kuruluşlar tarafından bu kadar güçlü ve doğrudan bir “Türkiye tehlikesi” bildirimi resmi olarak ortaklaşa kabul edilmiş değildir.
🔹 3. Farklı bakış açıları:
Türkiye, NATO üyesi ve birçok Batılı ülkelerle ilişkileri süren bir devlettir. Türkiye’nin bölgesel gücü tartışılırken, farklı ülkeler farklı stratejik çıkar ve tehdit algılarına sahiptirler. Bir İsrail vekilinin açıklaması, bu geniş resmin sadece bir parçasıdır.
📌 Sonuç
📍 Evet – haber doğru. Bu, İsrail Knesset’ten bir milletvekilinin Türkiye hakkında yaptığı sert bir açıklamanın haberidir.
📍 Ancak bu açıklama bir resmi devlet politikasının mutlak gerçeği olarak algılanmamalıdır. Bu, belli bir siyasi bakış açısını yansıtan bir yorumdur ve uluslararası ilişkilerde farklı perspektifler bulunur.
Bu haberin muhtevası ve muhtemel etkileri hakkında daha detaylı, objektif bir analiz yapmak gerekirse şunları söylemek de mümkündür:
Elbette. Haberle ilgili tarafsız, adil ve analitik bir değerlendirmeyi üç ana başlıkta sunuyorum:
1. Sözün Kaynağı ve Politik Bağlamı
🔹 Ohad Tal kimdir?
• İsrail’de Dini Siyonizm partisinden bir milletvekili.
• Partisi, aşırı sağ çizgide; Türkiye, Filistin, Arap ülkeleri ve İslam dünyasını genel olarak sert bir dille tenkit eden bir yapıya sahip.
• Bu nedenle yaptığı açıklamalar, İsrail devleti adına bağlayıcı değil, parti çizgisinin görüşüdür.
🔹 Neden böyle bir açıklama yaptı?
Son dönemde:
• Türkiye’nin Gazze konusunda sert tavır alması,
• İsrail’e yönelik uluslararası baskıyı artırmak için diplomatik girişimlerde bulunması,
• Bölgedeki askeri ve siyasi nüfuzunu artırması (SİHA/Savunma, enerji koridorları, Libya–Azerbaycan–Katar ekseni),
İsrail iç siyasetinde bazı kesimlerde rahatsızlık oluşturdu.
Bu yüzden bu tür çıkışlar, iç politikaya yöneliktir:
Kendi tabanına “tehditlere karşı sert duruyoruz” mesajı verme amacı taşır.
2. Türkiye’nin Gücüne Dair İddiaların Gerçekçi Analizi
Milletvekilinin söylediği bazı noktalar gerçekçi temellere dayanıyor, bazıları ise abartı ihtiva ediyor.
A) Gerçeğe dayanan yönler
⭐ 1. Türkiye gerçekten son yıllarda güç kazandı
• Savunma sanayii (SİHA’lar, hava savunma, füze teknolojisi)
• Enerji koridorları (TANAP, Doğu Akdeniz etkisi)
• Afrika’da artan diplomatik nüfuz
• NATO içinde kritik konum
• Ekonomik hacmin büyümesi
• Boğazların stratejik önemi
Bu durum, bölgedeki tüm ülkeler tarafından dikkatle takip ediliyor.
⭐ 2. İsrail açısından Türkiye artık “zayıf bir aktör” değil
İsrail, geçmişte Türkiye’yi daha etkisi sınırlı
bir ülke olarak görüyordu.
Bugün:
• Gazze konusunda sert çıkışlar,
• Diplomatik baskı,
• Kamuoyu gücü,
• Mahalli ittifaklar
İsrail’in stratejik hesaplarında Türkiye’yi önemli hâle getirdi.
Dolayısıyla “Türkiye güçleniyor” kısmı doğru bir tespittir.
B) Abartılı veya politik propaganda niteliğindeki yönler
❗ 1. “İsrail en ağır bedeli ödeyecek” ifadesi
Bu, bir gerçek analiz değil; duygusal ve politik bir söylemdir.
Türkiye’nin İsrail ile doğrudan askeri çatışmaya girmesi uluslararası dengeler açısından ihtimal dışıdır.
❗ 2. “Türkiye İran’dan daha büyük tehdit” iddiası
İsrail resmî güvenlik doktrininde:
• Birinci tehdit İran’dır
• İran’ın nükleer programı İsrail için hayati risk olarak görülür
Bu sebeple Türkiye’nin İran’dan daha büyük tehdit olduğu söylemi gerçekçi değildir, politik bir çıkıştır.
❗ 3. “Türkiye’yi durdurmak için Batı harekete geçmeli”
Bu da kendi tabanını konsolide etmeye dönük bir çağrıdır.
Batının Türkiye ile ilişkisi stratejik, ekonomik ve NATO eksenli olduğu için böyle bir politika fiilen uygulanmaz.
3. Bu Açıklamanın Gerçek Etkisi Nedir?
🔹 Aşırı sağ bir vekilin çıkışı, İsrail-Türkiye ilişkilerinin resmî çizgisini yansıtmaz.
Devletlerin dış politikası:
• Genelkurmay
• Dışişleri
• Başbakanlık
• İstihbarat
gibi kurumların ortak politikasıyla şekillenir.
Bir milletvekilinin sert açıklaması bunu değiştirmez.
🔹 Bu açıklama daha çok “İsrail iç politikasını” ilgilendirir.
Gazze savaşı sonrası:
• Netanyahu hükümeti zayıfladı
• Ülkede kaos, protestolar, iç çekişmeler arttı
• Aşırı sağ partiler sert söylemlerle tabanını diri tutmaya çalışıyor
Bunun bir sonucu olarak Türkiye’ye yönelik “tehdit söylemi” de artmış durumda.
🔹 Türkiye açısından bu tür açıklamalar bir “stratejik kaygı” değil; “politik propaganda”dır.
Ancak şu açıdan önemlidir:
Bölgedeki güç boşluğu değişiyor.
Türkiye’nin ağırlığı artıyor.
Düşmanlık değil, güç dengesi korkusu doğuyor.
Bu, Türkiye’nin bölgedeki etkinliğinin arttığının dolaylı bir göstergesidir.
4. Sonuç (Objektif ve Adil Değerlendirme)
- ✔ Haber doğrudur.
- ✔ Açıklama, İsrail’in resmî politikası değil, aşırı sağ bir vekilin siyasi söylemidir.
- ✔ Türkiye’nin güçlendiği yönündeki kısımlar gerçeklik payı taşıyor.
- ✔ “İsrail ağır bedel ödeyecek, Batı Türkiye’yi durdurmalı” gibi ifadeler abartılı ve propaganda amaçlıdır.
- ✔ Bu açıklamalar, Türkiye’nin artan mahalli etkisinin İsrail’de bazı kesimler tarafından tehdit olarak algılandığını gösteriyor.
Bu noktada Siyonizm hakında da kısa bilgi vermek isterim:
“Siyonizm” genel bir ideolojidir; fakat tek bir türü yoktur.
Zamanla farklı kolları ortaya çıkmıştır. Bu yüzden dini (religious) Siyonizm ve gayri-dini (seküler) Siyonizm şeklinde ayrımlar yapılır.
Aşağıda bunu en sade ve anlaşılır biçimiyle açıklıyorum:
1. Siyonizm Nedir? (Kısa Tarif)
Siyonizm, 19. yüzyılın sonlarında Yahudilerin Filistin’de bir devlet kurmasını hedefleyen siyasi bir ideolojidir.
Bu ideoloji içinde farklı görüşler gelişti.
2. “Dini Siyonizm” (Religious Zionism) Ne Demektir?
📌 Dini Siyonizm, İsrail devletinin:
• Tevrat’ın kehanetlerinin bir parçası olduğunu,
• “Vaad edilmiş toprakların” ilahî bir hak olduğunu,
• Yahudilerin bu topraklara dönmesinin dini bir emir olduğunu
savunan görüştür.
Yani politik hedefi “ilahî görev” olarak yorumlar.
Bu görüşe göre:
• İsrail devletinin varlığı kutsaldır.
• Toprak genişletme arzusu dini referanslarla beslenir.
• Savaş, güvenlik, yerleşim (işgal) politikaları “Tevrat’ın bir gereği” olarak görülebilir.
Bugünkü İsrail’de aşırı sağ partilerin çoğu dini Siyonist çizgidedir.
Ohad Tal’ın partisi de bu gruptadır.
3. “Gayri-dini / Seküler Siyonizm” Nedir?
Bu görüş ise:
• Devlet kurma fikrini dini gerekçelerle değil,
• ulus milliyetçiliği, güvenlik ve Yahudilerin siyasi geleceği üzerinden savunur.
Seküler Siyonizmin öne çıkan özellikleri:
• Tevrat’a değil, milliyetçi akıma dayanır.
• Amacı, zulüm ve antisemitizmden kurtulmak için modern bir Yahudi devleti kurmaktır.
• Pek çok kurucu lider (örn. Theodor Herzl, David Ben-Gurion) seküler Siyonisttir.
Bu görüşte din, devlet projesinde zorunlu değildir.
4. Aralarındaki Önemli Fark
5. Bugün İsrail’de Durum
• İsrail devleti resmî olarak sekülerdir, ama içtimai ve politik hayatta dini Siyonizm çok güçlenmiştir.
• Yerleşimci hareket, Gazze politikaları, aşırı sağ grupların çoğu dini Siyonisttir.
• Netanyahu’nun hükümet ortaklarının önemli kısmı bu çizgidedir.
Sonuç
Evet, Siyonizmin:
• Dini Siyonizm (Tevrat merkezli, ilahî görev anlayışı)
• Seküler Siyonizm (milliyetçi-devlet merkezli)
gibi farklı türleri vardır.
Bugün sert ve yayılmacı söylemlerin çoğu dini Siyonist kesimden gelmektedir.
Dini Siyonizm nedir, nasıl doğmuştur, hangi kutsal metinlere dayanır, bugün İsrail’i nasıl şekillendirir?
Bunları kronolojik ve ilmî bir üslupla, gereksiz hiçbir kelime kullanmadan, açık ve düzenli biçimde anlatıyorum:
1. Siyonizmin Tarihî Arka Planı
A) Eski dönem
• Yahudiler, Roma döneminde M.S. 70’te Kudüs’ten sürüldükten sonra dünyanın çeşitli bölgelerine dağıldı.
• Bu sürgün hayatı boyunca “Siyon’a dönüş” teması dinî metinlerde dua ve ilahi formunda muhafaza edildi.
• Ancak bu fikir dini bir temenniden öteye geçmedi; yani devlet kurma hareketi değildi.
B) Modern dönem: Seküler Siyonizmin doğuşu
• 19. yüzyıl Avrupa’sında Yahudilere yönelik baskıların artması, milliyetçilik akımlarının yükselmesi ve modern devlet fikrinin güçlenmesiyle seküler (gayri-dini) Siyonizm ortaya çıktı.
• Theodor Herzl’in 1896’daki Der Judenstaat (Yahudi Devleti) adlı eseri dönüm noktasıdır.
• Herzl ve takipçileri:
• dini referans kullanmadı,
• ulusal bir Yahudi devleti kurmayı savundu,
• hareket tamamen laikti.
İlk Siyonistler dinî değil, siyasi-milliyetçiydi.
2. Dini Siyonizmin Ortaya Çıkışı
A) Başlangıçta karşıydılar
İlginçtir ki 19. yüzyıldaki pek çok haham, Siyonizm’e karşıydı.
Çünkü:
• “Mesih gelmeden devlet kurulamaz.”
• “Devlet kurmak ilahi hükme karşı gelmektir.”
Fakat bu tavır zamanla değişti.
B) Dini Siyonizmin kurucusu: Rabbi Abraham Isaac Kook (Haham Kook)
20. yüzyıl başında Filistin’e göç eden Haham Kook, yeni bir yorum geliştirdi:
“Siyonist hareket dindar olmasa bile, Mesih’in gelişini hazırlayan ilahî bir araçtır.”
Bu fikir, dini Siyonizmin temel doktrini oldu.
C) Haham Kook’un görüşünün özeti
1. Yahudi halkının toplanması Tevrat’ta vaad edilmiştir.
2. Seküler kişilerce yürütülse bile “Yahudilerin Filistin’e geliş hareketi” tanrısal bir planın parçasıdır.
3. İsrail devleti “kutsal bir başlangıçtır” (İbranice: Reishit Tzemihat Ge’ulatenu – “Kurtuluşumuzun filizlenişi”).
Bu düşünce, dini topluluklar içinde büyük bir dönüşüme yol açtı.
3. Dini Siyonizmin İnanç Temelleri (Kutsal Metinlerdeki Temeller)
Dini Siyonistler, İsrail’in kurulmasını ve toprak genişliğini şu metinlere dayandırırlar:
A) Tevrat’taki “Vaad edilmiş topraklar”
Allah’ın Hz. İbrahim’e yaptığı vaad:
“Bu toprakları nesline vereceğim.” (Yaratılış / Tekvin 15:18)
Bu vaad geniş bir coğrafyayı kapsar:
• Nil’den Fırat’a kadar olan bölge
Dini Siyonistler bu ayeti siyasi hedef haline getirir.
B) Yehuda krallığının yeniden tesisi
• Peygamberlerin kitaplarında yer alan:
“Sion’da yeniden oturacaklar.”
“Davut’un çadırı yeniden kurulacak.”
Bu metinler, işgal ve yerleşimleri dinî görev olarak yorumlamada kullanılır.
C) Mesih doktrini
• Mesih geldiğinde bütün Yahudilerin Kudüs’te toplanacağı inancı.
• Dini Siyonistler “devletin kurulması Mesih’i hızlandırır” der.
4. Bugünkü Dini Siyonizm
Günümüzde dini Siyonizm, İsrail siyaseti ve ordusu üzerinde çok güçlü bir etkiye sahiptir.
A) Yerleşimci hareket (İşgal bölgelerinde yerleşim)
• Batı Şeria’da (Kudüs’ün doğusu) kurulan yüzlerce yerleşimin önemli kısmı dini Siyonistler tarafından oluşturuldu.
• Bu yerleşimlerin uluslararası hukukta işgal kabul edilmesine rağmen ısrarla artırılmasının arkasındaki en güçlü ideolojik motivasyon budur.
B) Politik yapı
Dini Siyonistler bugün:
• Knesset’te güçlüdür,
• Aşırı sağ hükümetlerin omurgasını oluştururlar,
• Savunma Bakanlığı, Maliye Bakanlığı gibi kilit görevlerde etkileri vardır,
• Netanyahu iktidarının devamında en kritik unsurlardan biridir.
Modern İsrail politikası artık dini Siyonist–seküler Siyonist gerilimiyle şekillenmektedir.
C) Ordu içindeki etkileri
• İsrail ordusundaki bazı birlikler özellikle dini Siyonist gençlerden oluşur.
• Askerlikte dini Siyonist kadroların artışı, İsrail’in sert politikalarını güçlendirmiştir.
5. Dini Siyonizmin Bugünkü Tehlikeleri (Objektif Bir Değerlendirme)
A) Yayılmacılığı dinîleştirir
Siyasi sınır tartışmalarını “ilahi emir” olarak gördüğü için uzlaşma zorlaşır.
B) Filistinlilere karşı katı politikaları meşrulaştırır
Her uygulamayı “Tanrı’nın vaadi” olarak okur.
Bu da şiddetin dini bir zemin kazanmasına yol açar.
C) İsrail içindeki seküler kesimle ciddi bir çatışma üretir
Seküler Yahudiler:
• Devletin laik yapısını,
• Mahkemelerin bağımsızlığını
korumak ister.
Dini Siyonistler ise:
• İsrail’in daha teokratik bir yapıya dönüşmesini ister.
Bu nedenle İsrail içi gerilim artmaktadır.
D) Mahalli gerginlikleri artırır
Dini Siyonist söylem:
• Kudüs, Mescid-i Aksâ, Batı Şeria gibi konuları çözümsüz hale getirir,
• Arap ülkeleriyle normalleşmeyi zorlaştırır,
• Mahalli çatışma riskini artırır.
Sonuç: Dini Siyonizm Neyi Temsil Eder?
Dini Siyonizm, Siyonizm’in siyasi milliyetçi köklerini dinle güçlendiren, toprak hedeflerini “ilahî emir” haline getiren, bugün İsrail’deki en sert, en yayılmacı ve en etkili ideolojik akımdır.
• İsrail’in sertleşen politikalarının büyük kısmı
• Yerleşimlerin genişletilmesi
• Kudüs üzerindeki baskılar
• Filistin’e yönelik güvenlik doktrini
bu akımın etkisiyle şekillenmektedir.
Aşağıda dini Siyonist hareketin örgütlenmiş siyasi yapıları, liderleri, güç merkezleri ve işgal bölgelerindeki yerleşim faaliyetlerinin detaylı analizi yer almaktadır. Bu çalışma mümkün olduğunca akademik, düzenli ve açık bir çerçeveyle hazırlanmıştır.
🟦 I. DİNİ SİYONİST SİYASÎ PARTİLER
İsrail’de dini Siyonist çizgide yer alan başlıca partiler:
1. Dini Siyonizm Partisi (HaTzionut HaDatit)
🔹 Lider: Bezalel Smotrich
🔹 Profil:
• Aşırı sağ, yayılmacı yerleşim ideolojisinin merkez partisi.
• Filistin devletine kesinlikle karşı.
• Batı Şeria’nın tamamının ilhakını savunur.
• Arap vatandaşların haklarının sınırlandırılmasını ister.
🔹 Gücü:
• 2022’de Netanyahu hükümetine ortak oldu.
• Maliye Bakanlığı + Sivil Yönetim yetkileri Smotrich’e verildi.
Bu pozisyon işgal bölgelerinin geleceğini belirleme gücü demektir.
2. Yahudi Gücü Partisi (Otzma Yehudit)
🔹 Lider: Itamar Ben-Gvir
🔹 Profil:
• Aşırı radikal, kimi zaman “ırkçı” olarak nitelenen çizgi.
• Eski Kahanist ideolojinin mirasçısı: Arapların göçe zorlanmasını savunur.
• Mescid-i Aksâ’da Yahudi varlığını artırmayı amaçlar.
🔹 Gücü:
• Netanyahu hükümetinde Millî Güvenlik Bakanı oldu.
• Polis gücü ve sınır birlikleri üzerinde etkili.
3. Noam Hareketi
🔹 Lider: Avi Maoz
🔹 Profil:
• Dini Siyonizmin en muhafazakâr, toplum mühendisliğine açık kanadı.
• LGBT karşıtı kampanyalarıyla öne çıkar.
• İsrail eğitiminin “dini değerlere göre” yeniden yapılandırılmasını ister.
🔹 Gücü:
• Küçük bir partidir, ama koalisyonlarda kritik rol oynar.
4. Ulusal Birlik Partisi’nin (HaMakhane HaMamlachti) bazı kanatları
Benny Gantz’ın partisi seküler görünümlü olsa da içinde bazı dini Siyonist kökenli milletvekilleri vardır. Ancak ana gövdesi sekülerdir.
🟦 II. DİNİ SİYONİST LİDERLER VE ETKİ ALANLARI
Aşağıdaki isimler modern İsrail siyasetinin yönünü değiştiren figürlerdir:
1. Bezalel Smotrich
• Dini Siyonizmin en güçlü siyasi lideri.
• Batı Şeria’daki sivil idareyi kontrol ediyor.
• Yerleşimleri genişletme, Filistinlilere ekonomik baskı politikalarının mimarı.
2. Itamar Ben-Gvir
• Mescid-i Aksâ baskınlarını teşvik eden çizginin önderi.
• Polis ve iç güvenlik üzerinde etkili.
• Filistinlilere karşı sert güvenlik politikalarının savunucusu.
3. Rabbi Abraham Isaac Kook (Tarihi lider)
• Dini Siyonizmin entelektüel kurucusu.
• Filistin’deki dini okulların (Yeşiva) fikrî zeminini oluşturdu.
4. Rabbi Zvi Yehuda Kook (Haham Kook’un oğlu)
• “Büyük İsrail” doktrinini formülize etti.
• 1967 sonrası yerleşimci hareketin ruhani lideri.
5. Yerleşimci Hareket Liderleri
Öne çıkanlar:
• Daniella Weiss
• Yossi Dagan
• Hillel Horowitz
Bu isimler Batı Şeria’da fiilî durum oluşturan mahalleler ve konut bloklarını kuran kadroların başında yer alır.
🟦 III. İSRAİL’DE DİNİ SİYONİZMİN DEVLET İÇİNDEKİ KURUMSAL ETKİSİ
1. Ordu (IDF) İçinde
Dini Siyonistler özellikle şu birliklerde yoğunlaşır:
• Nahal Haredi
• Givati Tugayı
• Golani Tugayı
• Paratroopers (Hava indirme birlikleri)
🔹 Etki:
• Subay kadrolarında hızla yükseliyorlar.
• Yerleşim bölgelerine dönük askerî operasyonlarda ideolojik motivasyonları daha yüksek.
2. Eğitim Kurumu
Dini Siyonist okullar:
• Batı Şeria’da yüzlerce dinî yerleşim okulunu yönetir.
• Gençleri askerî–ideolojik eğitimle yetiştirir.
Bu yapı İsrail’in gelecekteki kadrolarını büyük ölçüde şekillendiriyor.
3. Sivil Yönetim ve Maliye Bakanlığı
Smotrich’e verilen yetkiler sayesinde:
• Batı Şeria’daki ruhsatlar, güvenlik izinleri, yol yapımı, yerleşim genişletmeleri onun kontrolüne girdi.
• Bu, bölgeyi adım adım ilhak etme gücü anlamına gelir.
🟦 IV. YERLEŞİMLER (İŞGAL BÖLGELERİ) VE DİNİ SİYONİST HAREKETİN ROLÜ
Yerleşim hareketi dini Siyonizmin kalbidir.
1. Yerleşimlerin Temel Mantığı
Dini Siyonizme göre:
• Batı Şeria “Yehuda ve Şomron”dur (Kutsal toprak).
• Burada Yahudi nüfusu artırmak Tevrat’ın emridir.
• Dolayısıyla uluslararası hukuk dikkate alınmaz.
2. Yerleşim Bölgeleri (Örnekler)
🔹 Kuzey Batı Şeria:
• Ariel
• Kedumim
• Itamar
• Homesh (yeni kuruldu, yasa dışı olmasına rağmen hükümet desteği aldı)
🔹 Merkezi bölgeler:
• Ma’ale Adumim
• Beit El
• Psagot
• Ofra
🔹 Kudüs çevresi:
• Givat HaMatos
• Har Homa
• Ramat Shlomo
🔹 Güney Batı Şeria:
• Kiryat Arba (Hebron yakınında, en sert dini Siyonist merkez)
• Beit Hagai
Bu bölgeler, Filistin’in coğrafi bütünlüğünü parçalayan koloniler olarak bilinir.
3. Dini Siyonist Hareketin Yerleşim Politikaları
• Yeni yerleşimler kurmak
• Mevcutları genişletmek
• Filistinlilere ait arazileri “devlet arazisi” ilan etmek
• Askerî korumayla kaçak yerleşimler kurmak
• Sonra bunları “yasal yerleşim” statüsüne dönüştürmek
Bu taktik 1967’den beri sistematik şekilde uygulanmaktadır.
🟦 V. DİNİ SİYONİZMİN İSRAİL SİYASETİNE ETKİSİ (GENEL ANALİZ)
1. İsrail’i sağa kaydıran ana güç
1970’lerden bu yana İsrail’in:
• Daha saldırgan,
• Daha milliyetçi,
• Daha genişlemeci politikalara yönelmesinin
temel sebebi dini Siyonizmdir.
2. Filistin devletinin kurulmasını engelleyen güç
Filistin devletinin kurulmasını engelleyen üç temel unsurdan biri (hatta en güçlüsü):
• Yerleşim lobisi
• Dini Siyonist odaklar
• Aşırı sağ koalisyonlardır.
3. Mescid-i Aksâ geriliminin ana aktörü
• Ben-Gvir ve çevresi, Aksâ’ya baskınları “dini görev” sayar.
• Bu durum İslam dünyasıyla tansiyonu sürekli yükseltir.
4. Batı ile ilişkileri şekillendiren unsur
Batı dünyasında İsrail’in insan hakları ihlalleri ve aşırı sağ politikaları eleştirilirken en çok işaret edilen kesim yine dini Siyonistlerdir.
🟦 VI. SONUÇ: DİNİ SİYONİZM NEYİ İFADE EDER?
1. Tevrat merkezli bir siyasi milliyetçiliktir.
2. İsrail’in sınırlarını genişletmeyi dini görev sayar.
3. Yerleşimci hareketin ana ideolojik motorudur.
4. İsrail ordusu ve siyaseti içinde giderek daha güçlü bir hâle gelmiştir.
5. Filistin meselesini çözümsüz hâle getiren en sert çizgidir.
6. Arap ülkeleriyle normalleşmenin önündeki en büyük engeldir.
7. İsrail’i içte ve dışta radikalleştiren temel ideolojidir.
Aşağıdaki çalışma dini Siyonist ideolojinin kutsal metinleri nasıl yorumladığı, bu yorumların ilmî-dînî açıdan nerelerde sorunlu olduğu, ayrıca seküler Yahudi düşünürlerin bu ideolojiye yönelik eleştirileri ve dini Siyonizmin İsrail’i içeriden nasıl dönüştürdüğü üzerine ayrıntılı ve sistemli bir incelemedir.
🟩 I. DİNİ SİYONİSTLERİN KUTSAL METİNLERİ YORUMLAMA BİÇİMİ
Dini Siyonistler, Tevrat ve peygamberlerin metinlerini siyasi hedeflere birebir uygulanabilir kabul ederler. Bu nedenle klasik Yahudi teolojisinden farklı bir yaklaşım ortaya koyarlar.
Aşağıda en önemli üç yorum türü vardır:
1. “Vaad Edilmiş Toprak” Ayetlerinin Siyasi Yorumlanması
Tevrat’ta geçen ayet:
“Nil’den Fırat’a kadar olan toprakları nesline vereceğim.”
Bu ifade:
• Yahudi geleneğinde çoğu zaman teolojik bir sembol,
• “manevi genişlik”, “bereket”, “ilahi himaye” anlamında yorumlanmıştır.
Dini Siyonistler ise bunu harfi harfine siyasi sınır olarak kabul eder.
❗ Hatalı tarafı:
• Tevrat yorum ekolleri (Talmud, Midraş) bu ayeti coğrafi–siyasi bir emir olarak görmez.
• Klasik hahamlar (Maimonides, Rashi, Nachmanides) Yahudilerin devlet kurma yükümlülüğü yoktur demiştir.
• Bu ayetlerin Mesih gelmeden uygulanamayacağını söylerler.
Dini Siyonizm, bu kadim yorumların tamamını görmezden gelir.
2. Mesih’le ilgili metinlerin erken uygulanması
Tevrat ve Peygamberlerde:
“Yahudiler son günlerde Siyon’a dönecek.”
“Davut tahtı yeniden kurulacak.”
Bu metinler klasik inançta:
• Mesih geldiğinde gerçekleşecek sembolik hadiselerdir.
Dini Siyonistler ise:
• “Biz devleti kurarsak Mesih’i hızlandırırız” diye yorumlar.
❗ Hatalı tarafı:
• Yahudi tarihinde Mesih’i hızlandırmak için siyasi proje yürütmek yasak kabul edilir.
• Talmud’da:
“İsrail milleti zorla Siyon’a dönmeyecektir.”
ifadesi açıkça geçer.
• Bu metinleri dünyevileştirerek ilahi planı insana mal eden bir yaklaşım benimserler.
3. Yerleşimlerin “Tevrat emri” sayılması
Batı Şeria’daki yerleşimler:
• “Yehuda ve Şomron” adıyla kutsal alan sayılır.
• Burada nüfus artırmak “dini görev” olarak ilan edilir.
❗ Hatalı tarafı:
• Klasik Yahudi hukukunda başka milletlerin mülkünü zorla almak haramdır.
• Osmanlı döneminde Yahudiler Filistin’de barış içinde yaşarken hiçbir haham “toprak fethedin” dememiştir.
• Toprak işgali dinî emir değildir; tamamen modern ideolojik yorumdur.
🟩 II. SEKÜLER VE GELENEKSEL YAHUDİ DÜŞÜNÜRLERİN ELEŞTİRİLERİ
Dini Siyonizme karşı çıkanlar sadece Filistinliler değildir; pek çok Yahudi düşünür bu ideolojiyi tehlikeli bulmuştur.
1. Haredi (Geleneksel Dindar) Yahudilerin Tenkidi
Haredi hareketi üç noktada çok serttir:
❌ A) “Mesih gelmeden devlet kurulamaz”
Bu görüşe göre:
• 1948’de kurulan İsrail devleti ilahi değil, beşeri bir iştir.
• Devleti dini bir görev ilan etmek putlaştırmadır.
❌ B) “Savaşın kutsallaştırılması” yanlış bir öğretidir
Haredi âlimleri savaşın:
• Tevrat’ta istisnai olduğunu,
• ancak peygamber rehberliğinde yapılabileceğini söyler.
Dini Siyonistler bunu tamamen dünyevîleştirir.
❌ C) “Filistinlilere zulüm Yahudi ahlakına aykırıdır”
Haredi literatürde, zulüm açıkça yasaktır.
Yerleşim hareketi “Tanrı adına yapılan haksızlık” olarak görülür.
2. Seküler Yahudi Düşünürlerin Tenkidi
Seküler düşünürler (Amos Oz, Einstein, Martin Buber, Judah Magnes vb.) şu eleştirileri yapar:
❌ “Devleti dinîleştirmek toplumu böler.”
• İsrail’in laik yapısı bozulur,
• Ortadoğu’nun Taliban–İran modeline dönüşür.
❌ “Yayılmacılık Yahudilerin tarihsel ahlakına aykırıdır.”
Buber ve Magnes:
“Filistin’de iki halk eşit yaşamalıdır.” der.
Dini Siyonizm bunu reddeder.
❌ “İsrail’i uluslararası alanda yalnızlaştırır.”
Ben-Gvir ve Smotrich gibi aktörler:
• ABD–Avrupa’yı rahatsız eder,
• İsrail’in itibarını zedeler.
🟩 III. DİNİ SİYONİZMİN İSRAİL’İ İÇERİDEN NASIL DÖNÜŞTÜRDÜĞÜ
Bu konu bugün İsrail’de en çok tartışılan başlıktır.
Dini Siyonizm:
🇮🇱 Devletin kimliğini
⚖ Mahkemelerin yapısını
🛡 Ordu komuta kademesini
📚 Eğitim sistemini
🏘 Yerleşim politikalarını
köklü biçimde değiştirmiştir.
Aşağıda bu dönüşümün başlıkları yer alıyor:
1. Laik devlet kimliğini aşındırma
Dini Siyonistler:
• Şabat yasalarını artırıyor,
• eğitimde dini müfredatı genişletiyor,
• hükümete “halaha (Yahudi şeriatı)” vurgusu ekliyor.
Bu nedenle seküler kesim:
“Ülke İran benzeri teokratik bir devlete dönüşüyor”
endişesini taşıyor.
2. Yargının zayıflatılması
Smotrich–Ben-Gvir çizgisi:
• İsrail Yüksek Mahkemesi’nin gücünü azaltmak,
• yerleşim kararlarını yargı denetiminden çıkarmak istiyor.
2023’teki büyük protestoların sebebi buydu.
3. Ordu içindeki güç değişimi
40 yıl önce ordunun komuta kademesi sekülerdi.
Bugün:
• Astsubay ve subaylarda dini Siyonist oranı çok arttı.
• Yerleşim bölgelerinde görev yapan birliklerde ideolojik motivasyon var.
Bu durum, ordunun tarafsızlığını zedeliyor.
4. Yerleşimci hareket aracılığıyla “fiilî ilhak”
Dini Siyonistler:
• Kaçak yerleşimler kuruyor,
• sonra yasallaştırılmasını sağlıyor,
• Filistin topraklarını parça parça alıyor.
Bu süreç devlet politikası hâline geliyor.
5. Toplumda iç ayrışma
İsrail’de üç blok oluştu:
1. Seküler Siyonistler
2. Dini Siyonistler
3. Ultra-Ortodoks (Haredi)
Bu üç grubun bir arada yaşaması giderek zorlaşıyor.
🟩 IV. SONUÇ: DİNİ SİYONİZMİN TEHLİKESİ NEDİR?
1. Kutsal metinleri siyasi fetih talimatına dönüştürür.
2. “Mesih’i hızlandırma” adına insan eliyle savaş ve işgal üretir.
3. Yerleşimci hareketi sınırsız şekilde destekler.
4. İsrail’i laik-demokratik çizgiden uzaklaştırır.
5. Filistin meselesini fiilen çözümsüz hâle getirir.
6. İslam dünyasıyla çatışmayı derinleştirir.
7. İsrail içinde çok ciddi iç gerilimler üretir.
8. En önemlisi: Tevrat’ın manevi mesajlarını politikanın aracı hâline getirir.
A. Mescid-i Aksâ / Kudüs politikaları ve sahadaki uygulamalar
1) Politik eğilim ve hedef
Dini Siyonist çevreler ve onların siyasi temsilcileri (ör. Itamar Ben-Gvir, Bezalel Smotrich) Kudüs’ün statüsünü değiştirmeye, Yahudi varlığını Mescid-i Aksâ çevresinde artırmaya ve Batı Şeria üzerinde fiili hakimiyeti güçlendirmeye yönelik siyasetleri destekliyor. Bu, hem sembolik (ziyaretler, açıklamalar) hem de yapısal (yerleşim genişletme, idari atamalar) adımlarla yürütülüyor. 
2) Provokatif ziyaretler ve doğrudan müdahaleler
Aşırı sağ siyasetçilerin Mescid-i Aksâ’ya veya çevresine girişleri, kamuoyunda ve uluslararası aktörlerde “kırmızı çizgi” olarak algılanıyor. Itamar Ben-Gvir gibi figürlerin Aksâ’ya girme veya “baskın” niteliği taşıyan ziyaretleri hem Filistin tarafında hem de bölge ülkelerinde sert tepkiler doğuruyor. Bu tür ziyaretler polis koruması altında ya da polis refakatiyle gerçekleşebiliyor; bazen ziyaretten sonra çatışmalar tırmanıyor. 
3) Polis ve güvenlik gücünün rolü
İsrail iç güvenlik kurumları (polis, sınır birimleri) zaman zaman dini Siyonist liderlerin hareketlerine koruma sağlayacak, ibadet düzenini sınırlayacak veya gösterileri dağıtacak şekilde müdahalelerde bulunuyor. Resmî yetkililerin Mescid-i Aksâ girişlerini sınırlama çağrıları ve polis harekâtları (aynı zamanda mülk müsaderesi/inceleme operasyonları) sık rapor ediliyor. Bu uygulama, gerilimi düşürmek yerine kimi zaman daha da artırıyor. 
4) Yerleşim ve idari adımlar: fiili dönüşüm
Aynı dönemde Batı Şeria’da yerleşim genişletmeleri, yeni yasa dışı/kaçak yerleşimlerin yasallaştırılması ve plan-ruhsat yetkisinin bazı bakanlıklara (ör. Smotrich’in Maliye Bakanlığı aracılığıyla) devri gibi yapısal kararlar alınıyor. Bu süreç hem alanı değiştiren fiili bir ilhak hem de Kudüs’ün demografik ve hukuki yapısını etkileme amacına hizmet ediyor. Son aylarda onaylanan yeni konut birimleri ve yeni yerleşim kararları bunun somut örnekleri arasındadır. 
B. Etkiler — İslam dünyası, bölge ve uluslararası kamuoyu
1) İslam dünyasında tepki ve duygusal etki
Mescid-i Aksâ İslam dünyası için merkezi bir semboldür; oradaki herhangi bir değişim girişimi güçlü duygusal tepkiler uyandırır. Benzer provokasyonlar diplomatik protestolara, sokak gösterilerine ve resmi kınamalara yol açtı; Birleşik Arap Emirlikleri, Türkiye ve diğerleri gibi ülke dışişleri bakanlıkları olayları kınadı. Bu tür adımlar bölgesel gerilimi tırmandırır ve radikal söylemleri güçlendirebilir. 
2) Bölgesel güvenlik riski ve çatışma tırmanışı
Aksâ’ya yönelik provokasyonlar ve yerleşim genişlemeleri kısa vadede lokal çatışmaları, orta vadede ise daha geniş bölgesel tırmanış riskini artırır. Bu risk özellikle Filistinli ayaklanma/rezistans olasılığı, İslamcı grupların söylemini güçlendirme ve komşu devletlerin (ör. Ürdün’ün kutsal mekânlar sorumluluğu) diplomatik olarak daha sert hamleler yapmasına yol açma şeklinde çıkar. 
3) Uluslararası hukuk ve itibar maliyeti
Birçok uluslararası kurum ve çoğu ülke yerleşimleri uluslararası hukuka aykırı buluyor. Uluslararası Adalet Divanı (ICJ) ve Birleşmiş Milletler raporları, sürekli yerleşim genişletmesinin ve fiili ilhak adımlarının hukuki sorunlarını vurguladı. Bu durum İsrail’in saygınlığını zedeleyebilir, yaptırım çağrılarını ve hukuki süreçleri tetikleyebilir. 
C. Bu politikaları sınırlayabilecek / durdurabilecek mekanizmalar – nasıl ve ne kadar etkili olabilirler?
Aşağıda hem iç hem dış aktörlerin hangi somut araçlara sahip olabileceğini ve bunların etkililiğini gösteriyorum.
1) İsrail içi hukukî denetim: Yüksek Mahkeme (Supreme Court)
• Araç: Yönetim kararlarını, yerleşim ruhsatlarını, idari uygulamaları iptal etme yetkisi.
• Etkililik: Geçmişte Yüksek Mahkeme, bazı yerleşim kararlarını ve hükümet uygulamalarını durdurdu veya sınırladı. Ancak hükümetin mahkemenin yetkilerini kısıtlama girişimleri ve yasal reform planları mahkeme etkisini zayıflatabilir. Bu nedenle mahkemenin durdurucu gücü şu an kısıtlı ve siyasi olarak hedef alınmış durumda.
2) İç toplumsal itiraz: kitlesel protestolar ve sivil toplum
• Araç: Genel grevler, kitlesel gösteriler, ulusal ve uluslararası medyada baskı, güvenlik güçleri içinde muhtemel moral/itaat sorunları.
• Etkililik: 2023-2024’teki büyük protestolar hükümetin bazı yasal hamlelerini zora soktu; iç kamuoyu etkili olabilir fakat dini Siyonist blok koalisyon desteği aldığı sürece tek başına tam durdurucu olmayabilir.
3) ABD’nin rolü: baskı, silah-taahhüt şartları, diplomasi
• Araç: Askerî yardımın koşullandırılması, siyasi demeçler, veto kullanmama veya BM’de diplomatik manevralar, doğrudan arabuluculuk.
• Etkililik: ABD geleneksel olarak İsrail’e güçlü desteğini koruyor; ancak ciddi insan hakları endişeleri veya uluslararası baskı ABD yönetimlerini politikasını sertleştirmeye itebilir. Tarihsel olarak ABD, yerleşim genişlemesi konusunda eleştiride bulundu ama yaptırım nadiren uyguladı – bu nedenle ABD’nin eşiği yüksek.
4) Avrupa Birliği ve bazı devletlerin yaptırımları / ticari önlemleri
• Araç: Ürün kaynağına göre etiketleme, kısıtlamalar, sınırlı ekonomik tedbirler (ör. İrlanda örnek girişimleri), seyahat/kurumsal yaptırımlar.
• Etkililik: Avrupa devletlerinin tekil olarak geniş ekonomik yaptırımlar yapması zor; fakat koordineli diplomasi ve hukuki girişimler İsrail üzerindeki ekonomik ve itibar baskısını artırabilir. Avrupa örnekleri potansiyel etki gösteriyor ama eş zamanlı ve güçlü bir tutum gerekli.
5) Birleşmiş Milletler / Uluslararası Adalet Divanı (ICJ) – hukuki mekanizmalar
• Araç: ICJ’nin danışma görüşleri ve kararları, BM Güvenlik Konseyi/Genel Kurul kararları; uluslararası hukuk temelinde yaptırımlar için zemin hazırlama.
• Etkililik: ICJ ve BM kararları güçlü hukuki argüman sunar ve uluslararası meşruiyeti etkileme gücüne sahiptir. Ancak icra yetkisi sınırlıdır; devletler kendi politikasını geri çevirmedikçe uygulama güçlüğü yaşanır. Yine de uzun vadede yalıtılmaya yol açabilir.
6) Filistinli direniş ve bölgesel aktörlerin tepkisi
• Araç: Sivil itiraz, uluslararası hukuka başvuru, bölgesel askeri gerilim (nadir ve maliyetlidir).
• Etkililik: Filistin tarafının ve bölge aktörlerinin askeri müdahalesi geniş çaplı çatışma riskini taşır; bu da uluslararası müdahaleyi tetikleyebilir ama doğrudan “sınırlama” değil daha çok tırmanma riski ortaya koyar.
D. Olasılık değerlendirmesi – kısa ve orta vadede ne beklenir?
1. Kısa vadede (aylar-1 yıl):
• Yerleşim genişlemeleri ve idari düzenlemeler devam eder; provokatif ziyaretler zaman zaman tekrarlanır.
• Uluslararası kınamalar, raporlar ve sınırlı ticari/etik tepkiler artar. Ancak geniş çaplı yaptırımlar ve askeri müdahale olasılığı zayıftır.
2. Orta vadede (1–3 yıl):
• Eğer iç hukuk (Yüksek Mahkeme) etkin kalmayı başarırsa bazı kararlarla frenleme görülebilir; ancak hükümet reformları mahkeme yetkilerini daraltırsa fren zayıflar.
• AB/ülke bazlı koordineli diplomasi ve hukuki süreçler (ICJ bağlamı) İsrail’in uluslararası alanını zorlayabilir; bunun ekonomik/itibar maliyeti artar.
3. Uzun vadede:
• Koordineli uluslararası baskı, İsrail içindeki politik değişimler (ör. seçimler, koalisyon yapısının değişmesi) veya güçlü yargı kararları olmadan politikaların tamamen geri döndürülmesi zor.
• Dolayısıyla sürdürülebilir çözüm siyasi müzakere, uluslararası hukuka uyum ve kalıcı diplomatik girişimler olmadan pek mümkün görünmüyor.
Hazırlayan: Ahmet Ziya İbrahimoğlu
13.12.2025 – Üsküdar
Kaynaklar:
• Itamar Ben-Gvir ve Aksâ ziyaretleri / tepkiler: Anadolu Ajansı, The Guardian, Türkiye Dışişleri bildirgesi.
• Yerleşim onayları ve Smotrich’in rolü: AP (10 Dec 2025), UN raporları, EEAS raporu.
• Uluslararası Adalet Divanı (ICJ) danışma görüşü ve BM değerlendirmeleri.
• Avrupa/ülke düzeyinde yaptırım ve ticari önlemler tartışmaları (İrlanda örneği, AB raporları).
• Analizler/bağımsız raporlar: Breaking the Silence, Atlantic Council (ki bu tür çalışmalar politika seçeneklerini ve hukuki boyutu tartışıyor).
ترجمة من التركية إلى العربية: 👇
انعكاسات الصهيونية الدينية على الحياة السياسية
تحت الصورة أعلاه يظهر الخبر المتداول في عدد من المواقع الإخبارية حول تصريحات عضو الكنيست الإسرائيلي أوحَد طال بشأن تركيا. ومضمون الخبر على وجه الإجمال أنّ أوحد طال، وهو نائب عن حزب “الصهيونية الدينية” اليميني المتطرّف، قد ألقى خطاباً في الكنيست اعتبر فيه تركيا خطراً كبيراً بسبب ازدياد تأثيرها في المنطقة ووقوفها –في نظره– ضد مصالح إسرائيل. كما نُقل عنه أنه دعا الدول الغربية إلى “إيقاف تركيا”، مدّعياً أنّ صعود قوتها الاقتصادية والدبلوماسية والعسكرية يجعلها –بحسب زعمه– تهديداً أشدّ من إيران.
📌 نصّ الخبر مترجماً إلى العربية
قال عضو الكنيست الإسرائيلي أوحد طال:
• إنّ تركيا تكتسب قوّة متسارعة، وهذا قد يُشكّل في المستقبل القريب تهديداً بالغاً.
• ودعا الدول الغربية إلى أن “توقف تركيا وإلّا فسندفع نحن الثمن الأفدح”.
• وزعم أنّ تركيا أصبحت بلداً قوياً من الناحية الاقتصادية والدبلوماسية والعسكرية.
• وصرّح بأنّه يرى تركيا خطراً أشدّ من إيران.
• وأضاف أنّ تركيا –وفق رأيه– تقف ضد المصالح الإسرائيلية في كلّ ميدان، وتعزّز نفوذها الإقليمي بصورة مقلقة لإسرائيل.
📌 تقييم عادل وموضوعي
هذه التصريحات تعبّر عن رأي فردي سياسي لنائب في البرلمان، ولا تمثل سياسة رسمية للدولة ولا حقيقة متفقاً عليها دولياً.
🔹 1. موقع المتكلّم والسياق السياسي
أوحد طال سياسي متشدّد ينتمي إلى اليمين المتطرّف. ومثل هذه الشخصيات تُكثر من العبارات الحادة والاستفزازية، خصوصاً في فترات الاحتقان السياسي بين تركيا وإسرائيل. وهذه الأقوال تُوجَّه غالباً إلى جمهورهم الداخلي لتغذية الشعور بالخطر والحشد السياسي.
🔹 2. ما صدر عنه هو “تصوّر للتهديد” لا “حقيقة تحليلية”
كلامه ليس تحليلاً موضوعياً لقوّة تركيا، بل هو انعكاس لاتجاه داخل السياسة الإسرائيلية ينظر إلى تركيا بعين الريبة. ولا يوجد أي توافق دولي أو إقليمي على وصف تركيا بأنها “خطر استثنائي” كما يدّعي.
🔹 3. اختلاف وجهات النظر الدولية
تركيا دولة عضو في الناتو، ولها علاقات ممتدة مع دول غربية عديدة. لكل دولة رؤيتها الخاصة في تقييم ميزان القوى، وتصريحات نائب واحد لا يمكن أن تُلزم المجتمع الدولي ولا حتى الدولة الإسرائيلية نفسها.
📌 النتيجة
نعم، الخبر صحيح من حيث نقل التصريحات.
لكن هذا الكلام لا يُعدّ موقفاً رسمياً لإسرائيل، بل هو خطاب سياسي متشدّد يعكس رؤية جزئية في الداخل الإسرائيلي.
وإنّ اتساع تأثير تركيا الإقليمي ونموّ قوتها باتا يولّدان لدى بعض الأوساط في إسرائيل شعوراً بالقلق، وهو ما يفسّر حدة الخطاب.
📌 تحليل تفصيلي إضافي
- سياق التصريحات وأهدافها
تركيا في السنوات الأخيرة:
• اتخذت موقفاً صارماً في قضية غزّة،
• قامت بتحرّكات دبلوماسية دولية ضغطت على إسرائيل،
• ازداد نفوذها في ملفات الدفاع والطاقة والتحالفات الإقليمية.
ولذلك ظهرت في الداخل الإسرائيلي أصوات متشددة تُصوّر هذا النفوذ على أنه تهديد.
- بين الحقيقة والمبالغة
أولاً: العناصر الواقعية في تصريحاته
• نعم، تركيا ازدادت قوّةً في مجالات الدفاع والصناعة العسكرية والطاقة والدبلوماسية.
• وأصبحت لاعباً إقليمياً مؤثّراً يُحسب حسابه في كلّ معادلات الشرق الأوسط.
ثانياً: العناصر الدعائية والمبالغ فيها
• قوله: “سندفع الثمن الأفدح” كلام دعائي لا يستند إلى أي قراءة استراتيجية.
• واعتباره تركيا “أخطر من إيران” يتعارض مع العقيدة الأمنية الرسمية لإسرائيل التي ترى في إيران التهديد الأول.
• ودعوته الغربَ إلى “إيقاف تركيا” خطاب موجّه لقاعدته الشعبية لا أكثر.
- الأثر الحقيقي لهذه التصريحات
هذه الكلمات لا تغيّر سياسة الدول، ولا تعكس موقف المؤسسة الأمنية أو الدبلوماسية في إسرائيل.
بل هي جزء من السجال الداخلي بين الأحزاب المتشددة في مرحلة سياسية حرجة تعيشها إسرائيل بعد حرب غزّة.
📘 خلاصة مركّزة
✔ التصريحات صحيحة من حيث النقل.
✔ لكنها تمثّل رأياً حزبياً متطرفاً لا سياسة رسمية.
✔ فيها شيء من القراءة الواقعية لقوة تركيا، وشيء أكبر من التضخيم السياسي.
✔ وهي تكشف أنّ تنامي النفوذ التركي بات يقلق بعض التيارات اليمينية المتشددة في إسرائيل.
٥. الوضع الراهن في إسرائيل
• إنَّ دولة إسرائيل تُعرِّف نفسها رسميًّا بأنّها دولةٌ علمانية، غير أنّ الصهيونية الدينية قد ازدادت قوّةً ونفوذًا في الحياة الاجتماعية والسياسية.
• فالحركة الاستيطانية، وسياسات غزّة، وكثيرٌ من الجماعات اليمينية المتطرّفة تنتمي في أصلها إلى التيار الصهيوني الديني.
• كما أنّ جزءًا كبيرًا من شركاء نتنياهو في الائتلاف الحاكم ينتمون إلى هذا الاتجاه.
الخلاصة
نعم، للصهيونية أنواعٌ متعددة، من أبرزها:
• الصهيونية الدينية: ذات المرجعية التوراتية والرؤية الرسالية.
• الصهيونية العلمانية: ذات المنطلق القومي – الدولتي.
واليوم تصدر أغلب الخطابات الحادة والتوسعية عن التيار الصهيوني الديني.
ولبيان حقيقة هذا الاتجاه، وكيف نشأ، وإلى أيّ نصوص مقدّسة يستند، وكيف يُعيد تشكيل إسرائيل اليوم؛ نعرض فيما يلي شرحًا منهجيًّا وتاريخيًّا واضحًا خاليًا من الحشو:
أولًا: الخلفية التاريخية للصهيونية
أ) المرحلة القديمة
• بعد أن طُرد اليهود من القدس سنة 70م في عهد الرومان، تشتّتوا في أرجاء الأرض.
• وخلال هذا الشتات ظلّ موضوع “العودة إلى صهيون” محفوظًا في الأدعية والأناشيد الدينية.
• غير أنّ هذا الموضوع كان مجرّد أمنية دينية، ولم يكن حركةً سياسية أو مشروعًا لإقامة دولة.
ب) المرحلة الحديثة: نشأة الصهيونية العلمانية
• في القرن التاسع عشر، ومع ازدياد الاضطهاد في أوروبا، وظهور الحركات القومية، وتعاظم فكرة الدولة الحديثة؛ نشأت الصهيونية العلمانية (غير الدينية).
• شكّل كتاب هرتزل “الدولة اليهودية – Der Judenstaat” (سنة 1896) نقطة التحوّل الكبرى.
• دعا هرتزل وأتباعه إلى:
• إقامة دولة يهودية ذات طابع قومي،
• دون الاستناد إلى أي مرجعية دينية،
• وكانت الحركة في أصلها حركةً سياسية – قومية علمانية.
وعليه، فإنَّ أوائل الصهاينة لم يكونوا متدينين، بل كانوا سياسيين قوميين.
ثانيًا: ظهور الصهيونية الدينية
أ) الموقف الأولي: الرفض
من اللافت أنّ كثيرًا من الحاخامات في القرن التاسع عشر عارضوا الصهيونية، لاعتبارات منها:
• “لا تُقام الدولة قبل مجيء المسيح”.
• “إقامة الدولة عملٌ يناقض الإرادة الإلهية”.
لكن هذا الموقف تغيّر لاحقًا.
ب) المؤسّس الفعلي للصهيونية الدينية: الحاخام أبراهام إسحاق كوك
في أوائل القرن العشرين، طوّر الحاخام كوك -بعد انتقاله إلى فلسطين- تفسيرًا جديدًا:
“حتى لو لم يكن الصهاينة متدينين، فإن حركتهم أداةٌ إلهية لتهيئة مجيء المسيح.”
وصار هذا المبدأ حجر الأساس في العقيدة الصهيونية الدينية.
ج) خلاصة فكر الحاخام كوك
1. جمعُ اليهود في أرض فلسطين وعدٌ توراتي.
2. حتى لو تولّى الأمرَ أشخاصٌ غير متدينين، فإن ذلك جزءٌ من الخطة الإلهية.
3. إنَّ دولة إسرائيل هي “البداية المقدّسة” للخلاص
(بالعبرية: رֵאשִׁית צֶמִיחַת גְאֻלָּתֵנו – “براعم خلاصنا”).
وقد أحدث هذا الفكر تحوّلًا كبيرًا داخل الجماعات الدينية.
ثالثًا: الأسس العقدية للصهيونية الدينية (النصوص المقدّسة)
تستند الصهيونية الدينية إلى مجموعة من النصوص التوراتية والنبويّة، منها:
أ) “الأراضي الموعودة” في التوراة
الوعد الإلهي لإبراهيم عليه السلام:
“لِنَسْلِكَ أُعْطِي هذِهِ الأَرْض.” (سفر التكوين 18:15)
وتشمل المنطقة -بحسب الفهم الديني- المجال الممتد:
• من النيل إلى الفرات.
وتُحوِّل الصهيونية الدينية هذا الوعد إلى مشروع سياسي توسّعي.
ب) إعادة إقامة مملكة يهوذا
تفعيل نبوءات الأنبياء حول:
• السكن من جديد في صهيون،
• وإقامة “خيمة داود”.
وتُستَخدم هذه النصوص لتبرير الاستيطان والاحتلال باعتباره “واجبًا دينيًّا”.
ج) عقيدة المسيح المنتظر
• أنّ جميع اليهود سيجتمعون في القدس عند قدوم المسيح.
• وترى الصهيونية الدينية أنّ قيام الدولة يسرّع مجيئه.
رابعًا: الصهيونية الدينية في واقع اليوم
أ) الحركة الاستيطانية
• معظم مئات المستوطنات في الضفة الغربية أسّسها أتباع الصهيونية الدينية.
• وتستمرّ هذه المستوطنات رغم اعتبارها خرقًا للقانون الدولي، بدافعٍ دينيٍّ قوي.
ب) النفوذ السياسي
اليوم يشكّل الصهاينة الدينيون:
• قوة فاعلة في الكنيست،
• العمود الفقري للحكومات اليمينية المتطرّفة،
• أصحاب نفوذ في وزارات محورية: الدفاع، المالية وغيرها،
• والعنصر الأكثر تأثيرًا في بقاء حكومة نتنياهو.
وهكذا أصبحت السياسة الإسرائيلية ميدانًا لصراعٍ واضح بين:
الصهيونية الدينية و الصهيونية العلمانية.
ج) تأثيرهم داخل الجيش
• بعض الوحدات العسكرية تتكوّن أساسًا من شباب التيار الديني.
• وازدياد نفوذهم ينعكس في تشدد السياسات الأمنية.
خامسًا: مخاطر الصهيونية الدينية (تقييم موضوعي)
أ) تضفي الطابع الديني على التوسّع
فتحوِّل الخلاف السياسي إلى “أمر إلهي”، مما يعقّد أي إمكانية للحل.
ب) تبرّر السياسات القاسية تجاه الفلسطينيين
إذ تُفسِّر كل خطوة بأنها تنفيذٌ لوعدٍ سماويّ.
ج) تولّد صراعًا داخليًا مع العلمانيين
فالعلمانيون يريدون:
• دولة مدنية،
• قضاء مستقلًّا.
بينما يريد الصهاينة الدينيون:
• دولة أقرب إلى التوحيدية (الثيوقراطية).
وهذا يُنتج توترًا متصاعدًا في المجتمع الإسرائيلي.
د) تزيد التوتر الإقليمي
فالخطاب الديني حول:
• القدس،
• المسجد الأقصى،
• الضفة الغربية
يجعل التسويات أصعب، ويُهدّد الاستقرار الإقليمي.
الخلاصة النهائية: ماذا تمثل الصهيونية الدينية؟
الصهيونية الدينية هي الاتجاه الذي:
• يُضيف بُعدًا دينيًا على المشروع القومي الصهيوني،
• ويحوِّل أطماعه الإقليمية إلى “أوامر إلهية”،
• وهو اليوم أشدّ التيارات تأثيرًا وتوسّعًا في إسرائيل.
وتتشكّل في ضوء هذا التيار:
• السياسات المتشددة،
• توسيع المستوطنات،
• الضغط على القدس،
• والعقيدة الأمنية تجاه الفلسطينيين.
🟦 القسم الأول: الأحزاب السياسية الصهيونية الدينية
فيما يلي الأحزاب الرئيسة ذات التوجّه الصهيوني الديني في إسرائيل:
1) حزب “الصهيونية الدينية” (HaTzionut HaDatit)
• القائد: بزادئل (بيزاليل) سموترِيتش (Bezalel Smotrich).
• الملفّ السياسي:
- تيّار يميني متطرّف ومركز أيديولوجية الاستيطان التوسّعي.
- يعارض قيام دولة فلسطينية قطعياً.
- يطالب بضمّ الضفة الغربية بكاملها.
- يدعو إلى تقييد حقوق المواطنين العرب داخل الدولة.
• النفوذ: - انضمّ إلى ائتلاف نتنياهو عام 2022.
- نالت قيادته صلاحيات وزارية مهمة (وزارة المالية وإشرافات مدنية)، وما منحوه له من صلاحيات يعني عمليًّا قدرةً على تشكيل مستقبل المناطق المحتلة.
2) حزب “قوّة اليهود” (Otzma Yehudit)
• القائد: إيتامار بن غفير (Itamar Ben-Gvir).
• الملفّ السياسي:
- تيّار شديد الراديكالية، وغالبًا ما وُصِفَ بالعنصريّة.
- يرث جذور أيديولوجية الكهانية (Kahanist): يدعو إلى دفع أو ترحيل الفلسطينيين.
- يسعى لزيادة الوجود اليهودي في محيط المسجد الأقصى.
• النفوذ: - تسلّم أحد قادته مناصب في حكومة نتنياهو، ومن بينهم منصب وزير الأمن الداخلي/الأمن القومي.
- له تأثير على أجهزة الشرطة ووحدات الحدود.
3) حركة “نوأم” (Noam)
• القائد: آفي ماعوز (Avi Maoz).
• الملفّ السياسي:
- الجناح الأكثر محافظة داخل الصهيونية الدينية؛ يميل إلى هندسة اجتماعية محافظة.
- تبرز حملاته ضدّ حقوق الـ LGBT.
- يطالب بإعادة تنظيم منظومة التعليم وفق قيم دينية أكثر.
• النفوذ: - حزب صغير، لكنه يلعب دورًا حاسمًا في تحالفات الائتلاف.
4) بعض الأجنحة داخل “الحزب الوطنيّ” (HaMakhane HaMamlachti)
• حزب بيني غانتس (Benny Gantz) ظاهرٌ بعلاقة علمانية، لكن في صفوفه نوّابًا ذو أصول صهيونية دينية؛ مع ذلك يبقى عموده الأساسي علمانيًّا.
🟦 القسم الثاني: قيادات صهيونية دينية ومجالات نفوذهم
الأسماء التالية أثّرت في مسار السياسة الإسرائيلية المعاصرة:
1. بيزاليل سموترِيتش
• أبرز زعماء الصهيونية الدينية سياسياً.
• يتحكّم في الإدارة المدنية في الضفة الغربية.
• يُعتبر مهندس سياسات توسيع المستوطنات وفرض ضغوط اقتصادية على الفلسطينيين.
2. إيتامار بن غفير
• يقود الخطّ الذي يشجّع على اقتحامات واندفاعات تجاه المسجد الأقصى.
• تأثيره واضح على الشرطة والأمن الداخلي.
• يدافع عن سياسات أمنية صارمة ضد الفلسطينيين.
3. الحاخام أبراهام إسحاق كوك (قائد تاريخي)
• المؤسّس الفكري للصهيونية الدينية.
• أسّس الأرضية الفقهية والفكرية للييشيفات (المؤسسات الدينية) في فلسطين.
4. الحاخام صفي يهودا كوك (ابن الحاخام كوك)
• صاغ عقيدة “إسرائيل الكبرى” روحياً وفكرياً.
• صار الزعيم الروحي لحركة الاستيطان بعد 1967.
5. قادة حركة المستوطنين
• من أبرز الأسماء: دانييلا وايس (Daniella Weiss)، يوسي داغان (Yossi Dagan)، هيلل هورويتز (Hillel Horowitz).
• هم الوجوه المؤسسة للكتل السكنية والحواضر التي تغيّر الواقع الجغرافي في الضفة الغربية.
🟦 القسم الثالث: التأثير المؤسّسي للصهيونية الدينية داخل الدولة
1) داخل الجيش (الجيش الإسرائيلي – IDF)
• يُجتمع الصهاينة الدينيون في وحدات معيّنة مثل:
- وحدات ناحال (مع فئات حريدية)،
- لواء غيفعاتي (Givati)،
- لواء جولاني (Golani)،
- قوات المظليين (Paratroopers).
• تأثير: تزايد وجودهم في صفوف الضباط وصعودهم السريع؛ مما يزيد الدافعية الأيديولوجية في عمليّات تستهدف مناطق الاستيطان.
2) المؤسسة التعليمية
• المدارس والمؤسّسات التعليمية الدينية تدير المئات من مدارس المستوطنات في الضفة.
• تعمل على تربية جيل موالٍ أيديولوجياً عسكرياً ومؤمنًا بالمشروع الاستيطاني.
• هذه البنية تشكّل عناصر القيادة المستقبلية للدولة.
3) الإدارة المدنية ووزارة المالية
• الصلاحيات الممنوحة لسموتريتش تمكّنه من التحكم برخص البناء، بإصدار تراخيص الطرق، وتنظيم توسّعات المستوطنات في الضفة.
• عملياً، هذا يمثّل قوةً تقوم بـ”الضّمّ الفعليّ” خطوة بخطوة.
🟦 القسم الرابع: المستوطنات (المناطق المحتلة) ودور الحركة الصهيونية الدينية
الحركة الاستيطانية تُشكّل قلب الصهيونية الدينية.
1) المنطق العقدي للمستوطنات
• تُعدّ الضفة الغربية “يهودا وشومرون” (أرض مقدّسة) وفق الموروث الديني.
• زيادة الكيان اليهودي هناك تُعدّ فرضًا توراتيًا.
• لذلك تُهمَل الاعتبارات الدولية والقانون الدولي.
2) مناطق مستوطنات نموذجية (أمثلة)
• شمال الضفة الغربية: أريئيل (Ariel)، كيدوميم (Kedumim)، إيتامر (Itamar)، هوميِش (Homesh — أعيدَ تأسيسها مؤخرًا رغم كونها غير قانونية وحصلت على دعم حكومي).
• مناطق مركزية: معاليه أدوميم (Ma’ale Adumim)، بيت إيل (Beit El)، بساغوت (Psagot)، أوفرا (Ofra).
• محيط القدس: غيفعات هاماتوس (Givat HaMatos)، حر هيوما (Har Homa)، رامات شلومو (Ramat Shlomo).
• جنوب الضفة الغربية: كريات أربع (Kiryat Arba — قرب الخليل، يعدّ مركزًا صهيونيًا دينيًا متشدّدًا)، بيت هغاي (Beit Hagai).
تُعتبر هذه البؤر مستعمرات تُشرذم وحدة النسيج الجغرافي الفلسطيني.
3) سياسات الحركة الاستيطانية
• تأسيس مستوطنات جديدة.
• توسيع المستوطنات القائمة.
• إعلان أراضٍ فلسطينية أملاك دولة.
• إنشاء مستوطنات غير قانونية بحماية عسكرية، ثم لاحقًا تحويلها إلى وضع قانوني.
• هذا الأسلوب مطبّق نظاميًّا منذ 1967.
🟦 القسم الخامس: تأثير الصهيونية الدينية على السياسة الإسرائيلية – تحليل عام
1. المحرّك الأساسي لتيّار اليمين في إسرائيل
• منذ سبعينيات القرن العشرين، تساهم الصهيونية الدينية في دفع إسرائيل نحو سياساتٍ أكثر عدوانية، قومية وتوسعيّة. 2. عائق أمام إقامة دولة فلسطينية • أحد أهم ثلاثة عوامل تعيق قيام دولة فلسطينية، إن لم يكن الأهمّ، هو:
- لوبي المستوطنات،
- مركّزات الصهيونية الدينية،
- التحالفات اليمينية المتطرّفة.
- الفاعل الرئيسي في توترات المسجد الأقصى
- عامل في تشكيل علاقة إسرائيل مع الغرب
🟦 القسم السادس: الخلاصة — ماذا تمثل الصهيونية الدينية؟
1. هي قومية سياسية تُؤطّر نفسها حول التوراة.
2. تعتبر توسيع حدود إسرائيل واجبًا دينيًا.
3. هي المحرّك الأيديولوجي الأساسي لحركة الاستيطان.
4. تزداد قوتها داخل الجيش والمؤسسات السياسية.
5. هي الخطّ الأكثر تشدّدًا الذي يجعل القضية الفلسطينية شبه مستعصية على الحلّ.
6. تُعدّ من أكبر عوائق تطبيع العلاقات مع الدول العربية.
7. هي الأيديولوجيا التي تُسهم بتطرّف الداخل والخارج في إسرائيل.
العمل التالي المدرج في المرفق هو دراسة مفصّلة ومنهجية لِـ:
• كيف تفسّر الصهيونية الدينية النصوص المقدّسة،
• النقاط التي تَظهر فيها هذه التفسيرات إشكالات علمية/دينية،
• نقد المفكّرين اليهود العلمانيين لهذه الأيديولوجيا،
• وكيفية تحويل الصهيونية الدينية لمؤسسات الدولة من الداخل.
� أولاً: منهج التفسير لدى الصهيونية الدينية
يَعُدّ الصهيونيون الدينيون نصوصَ التوراة وكتب الأنبياء أوامرَ مباشرة قابلة للتطبيق السياسي، ولذلك يبتعد تأويلهم كثيراً عن اللاهوت اليهودي الكلاسيكي.
وأبرز مسالك التفسير عندهم ثلاثة:
- تفسير آيات “الأرض الموعودة” تفسيراً سياسياً
النص التوراتي يقول:
«أُعطي نسلك الأرض الممتدّة من النيل إلى الفرات».
وقد فُسِّرت هذه العبارة في التراث اليهودي غالباً على أنّها:
• رمزٌ لِسَعَة البركة، • أو دلالة روحية على الحماية الإلهية، • وليست حدوداً سياسية عمليّة.
أمّا الصهيونية الدينية فتعتمد التفسير الحرفي السياسي، وتَعُدّها حدوداً يجب إقامة الدولة عليها.
❗ مكامن الخلل:
• مدارس التفسير التلمودي والمِدراشي لا تفهم هذه الآيات على أنّها أمرٌ جغرافيّ وسياسي. • كبار الحاخامات (ابن ميمون، راشي، نَحْمَانيدِس) يصرّحون بأنّ اليهود غير مُكلَّفين بإقامة دولة قبل مجيء المسيح. • كما يرون أنّ تطبيق هذه النصوص قبل الزمن الموعود تعدٍّ على المشيئة الإلهية.
الصهيونية الدينية تُسقِط هذه التفاسير كلّها.
- تنزيل نصوص المسيح على الواقع قبل أوانها
تضمّ كتب الأنبياء عبارات مثل:
«سيعود بنو إسرائيل في آخر الأيام إلى صهيون.»
«ويُعاد بناء عرش داود.»
والتفسير الكلاسيكي يجعل هذه النصوص علاماتٍ تظهر عند مجيء المسيح.
أمّا الصهيونية الدينية فتقول:
«إذا أسّسنا الدولة، سيتسارع مجيء المسيح».
❗ مكامن الخلل:
• التقليد اليهودي يحرّم “الاستعجال بالمسيح”.
• وفي التلمود نصّ صريح:
«لن يعود بنو إسرائيل إلى صهيون باليد القسرية».
• فتنزيل هذه النصوص على مشاريع سياسية يُعدّ تحريفاً للمقصد الإلهي.
- اعتبار الاستيطان “فريضة توراتية”
يرى الصهيونيون الدينيون أنّ الضفة الغربية هي:
«يهودا وشومرون» (أراضٍ مقدّسة)،
وأنّ زيادة الوجود اليهودي فيها “واجب ديني”.
❗ مكامن الخلل:
• الشريعة اليهودية التقليدية تُحرّم اغتصاب أملاك الآخرين. • وفي العهد العثماني عاش اليهود في فلسطين بسلام دون أن يدّعي أي حاخام وجوب “الفتح”. • الاستيطان ليس شريعة دينية، بل تفسيرٌ أيديولوجيّ حديث.
🟩 ثانياً: نقد المفكرين اليهود التقليديين والعلمانيين
ليست معارضة الصهيونية الدينية مقتصرة على الفلسطينيين؛ بل يعترض عليها جمهور من كبار المفكرين اليهود.
- نقد اليهود الحريديم (المتدينين التقليديين)
يركّز الحريديم على ثلاثة اعتراضات كبرى:
❌ أ) لا تُقام الدولة قبل مجيء المسيح
فإسرائيل عام 1948 ـ وفق هذا الرأي ـ عمل بشري لا ديني، وأدلجته يُعدّ تمجيداً باطلاً.
❌ ب) “تقديس الحرب” بدعة
الحرب في التوراة:
• حالة استثنائية،
• لا تُشرع إلا بإذن نبي،
والصهيونية الدينية جرّدتها من بعدها الروحي.
❌ ج) ظلم الفلسطينيين مخالف للأخلاق اليهودية
الأدبيات الحريدية تُحرّم الظلم تحريماً قاطعاً، وترى الاستيطان القسري “ظُلماً باسم الدين”.
- نقد المفكرين اليهود العلمانيين
منهم: أموس عوز، آينشتاين، مارتن بوبر، يهوذا ماغنِس.
❌ “تديين الدولة يمزّق المجتمع”
فإسرائيل قد تنزلق إلى نموذج دولة ثيوقراطية شبيهة بإيران.
❌ “التوسّع يناقض الأخلاق التاريخية لليهود”
بوبر وماغنس دعَوَا إلى تعايش متساوِ بين الشعبين، وهو ما ترفضه الصهيونية الدينية.
❌ “الصهيونية الدينية تعزل إسرائيل دولياً”
سلوكيات بن غفير وسموتريتش تسيء إلى سمعة الدولة.
🟩 ثالثاً: كيف غيّرت الصهيونية الدينية إسرائيل من الداخل؟
هذه القضية الأكثر حضوراً في الجدل الإسرائيلي المعاصر.
لقد غيّرت الصهيونية الدينية:
• هوية الدولة • بنية القضاء • القيادة العسكرية • المناهج التعليمية • وسياسة الاستيطان
تغييراً عميقاً.
- تآكل الهوية العلمانية
الصهيونيون الدينيون:
• يوسّعون تشريعات السبت، • يزيدون من المناهج الدينية، • ويدفعون لإدخال “الهلاخاه” في السياسة.
فأصبح العلمانيون يخشون:
“تحوّل الدولة إلى نموذج لاهوتي”.
- إضعاف القضاء
يسعى جناح سموتريتش – بن غفير إلى:
• تقليص سلطة المحكمة العليا، • وإخراج الاستيطان من نطاق الرقابة القضائية.
وكانت احتجاجات 2023 نتيجة مباشرة لذلك.
- تغييرات داخل الجي
قبل أربعين عاماً كانت قيادة الجيش علمانية.
اليوم:
• ارتفعت نسبة الضباط الصهيونيين الدينيين،
• وأصبحت الوحدات المنتشرة في الضفة ذات دافع عقائدي.
وهذا يهدد حياد الجيش.
- الاستيطان كأداة “ضم فعلي”
الصهيونية الدينية:
• تُنشئ بؤراً استيطانية غير قانونية، • ثم تضغط لشرعنتها، • فتقضم الأرض على مراحل.
حتى أصبح هذا نهجاً حكومياً.
- الانقسام الداخلي
تعمّقت الفجوة بين:
1 الصهيونيين العلمانيين، 2 الصهيونيين الدينيين، 3 الحريديم.
والتعايش بينهم يزداد صعوبة.
🟩رابعاً: ما خطورة الصهيونية الدينية؟
1 تحوّل النصوص المقدسة إلى أوامر للغزو. 2 توليد الحروب باسم “التعجيل بالمسيح”. 3 دعم غير محدود للاستيطان. 4 سحب إسرائيل من مسار الدولة المدنية. 5 جعل القضية الفلسطينية مستعصية. 6 تعميق الصراع مع العالم الإسلامي. 7 تمزيق المجتمع الإسرائيلي. 8 تحويل الرسالة الروحية للتوراة إلى مشروع سياسي.
🟦 أ. سياسات القدس والمسجد الأقصى والتطبيقات الميداني.
1) الاتجاه السياسي العام
تسعى القوى الصهيونية الدينية (بن غفير، سموتريتش) إلى:
• تغيير وضع القدس القائم، • تعزيز الوجود اليهودي حول الأقصى، • وتكريس السيطرة في الضفة.
2) الزيارات الاستفزازية
زيارات بن غفير للأقصى ـ بطابع اقتحامي ـ تُعدّ خرقاً خطيراً، وتثير ردود فعل واسعة عربياً ودولياً.
3) دور الشرطة
تتدخل الشرطة لحماية السياسيين المتطرفين وتقييد المصلين، ما يُصعّد التوتر بدلاً من تخفيفه.
4) التغيير الديمغرافي – الإداري
توّسع المستوطنات، وشرعنة بؤر جديدة، ونقل صلاحيات التخطيط لسموتريتش، كلها خطوات نحو ضم فعليّ.
🟦 ب. التأثيرات على العالم الإسلامي والدولي
1) العالم الإسلامي
الأقصى رمز مركزي؛ وأيّ مساس به يثير غضباً شعبياً ورسمياً واسعاً.
2) المخاطر الأمنية
الاقتحامات والاستيطان يُنذران بارتفاع المواجهات، وتوتر مع الأردن وغيره.
3) القانون الدولي
التقارير الأممية وقضاء العدل الدولي يعتبران الاستيطان مخالفاً للقانون، ما يضرّ صورة إسرائيل ويولّد مطالب بالعقوبات.
🟦 ج. الآليات الممكنة للحدّ من هذه السياسات
1) المحكمة العليا
لها قدرة قانونية على إبطال قرارات الحكومة، لكن نفوذها مهدَّد.
2) الاحتجاج المجتمعي
قد يقيّد السلطة لكنه غير كافٍ أمام قوة الائتلاف الديني.
3) دور الولايات المتحدة
تملك أدوات ضغط قوية، لكنها نادراً ما تفرض عقوبات.
4) الاتحاد الأوروبي
يمتلك أدوات اقتصادية وقانونية محدودة التأثير إلا إذا استُخدمت جماعياً.
5) الأمم المتحدة ومحكمة العدل الدولية
قوة قانونية عالية وتأثير سياسي بعيد المدى، مع ضعف القدرة التنفيذية.
6) الفلسطينيون والإقليم
ردود الفعل قد تزيد الضغط الدولي، لكنها تحمل مخاطر التصعيد.
🟦 د. التقييم الزمني
1) المدى القصير (حتى سنة)
استمرار الاستيطان وزيارات الأقصى، مع تزايد الإدانات الدولية.
2) المدى المتوسط (1–3 سنوات)
احتمال محدود لكبح بعض السياسات عبر القضاء أو الضغط الأوروبي.
3) المدى البعيد
لن يحدث تغيير جذري من دون:
• ضغط دولي منسَّق، • تغيّر سياسي داخلي، • أو عودة سلطة القضاء.
📍 إعداد:
أحمد ضيّاء إبراهيم أوغلو
12 / 12 / 2025 – أوسكودار
