Midesi Doymuş, Kalbi Aç Bir Nesil Kime Hizmet Eder?

Makalelerim

Midesi Doymuş, Kalbi Aç Bir Nesil Kime Hizmet Eder?

Bu yazı, TİP Başkanı Erkan Baş’ın altta linki verilen konuşmasına cevaben kaleme alınmıştır.[9]

Giriş

Bir çocuğun karnını doyurmak, onu aç ve açıkta bırakmamak şüphesiz bir vazifedir. Açlık insan onurunu zedeler; yoksulluk toplumu yıpratır. Ne var ki insan yalnız mide ile kaim bir varlık değildir. Onu insan yapan; aklı, vicdanı, kalbi ve inancıdır. Karnı doyurulmuş, fakat gönlü ihmal edilmiş bir nesil bedenen ayakta kalabilir; ancak istikamet bakımından savrulmaya açıktır.

Son yıllarda “Din Allah ile kul arasındadır; devlet ve toplum gönle karışamaz” sözü sıkça dile getirilmektedir. İlk bakışta makul görünen bu ifade, İslâm’ın mahiyetini eksik kavramaktan doğmaktadır. Zira İslâm yalnız ferdî bir inanç değil; aynı zamanda ahlâk ve hukuk nizamıdır.

Bu yazıda, İslâm’da zorlama meselesini, iman ile yükümlülük arasındaki bağı ve nesil inşasında madde ile mânânın ayrılmaz bütünlüğünü ele alacağız.

I. İnsanın Mahiyeti: Madde ve Ruh Birliği

Kur’ân-ı Kerîm insanın iki yönlü yaratıldığını bildirir:

“Ona şekil verdiğim ve ona ruhumdan üflediğim zaman…” (Hicr, 15/29)[1]

İnsan topraktan yaratılmış; ilâhî nefha ile şereflenmiştir. Bu sebeple yalnız biyolojik ihtiyaçlara indirgenemez. Rızık sadece ekmek değildir; mânâ da bir rızıktır.

Kur’ân kalbin merkezî konumuna dikkat çeker:

“Bilesiniz ki kalpler ancak Allah’ı anmakla huzur bulur.” (Ra‘d, 13/28)[2]

Kalp huzur bulmadıkça, bolluk doyum üretmez. Maddî imkânlar arttıkça ruhî buhranların çoğalması, bu hakikatin açık bir göstergesidir.

II. “Dinde Zorlama Yoktur” Hükmünün Doğru Anlaşılması

Kur’ân açıkça beyan eder:

“Dinde zorlama yoktur.” (Bakara, 2/256)[3]

Bu ayet, İslâm’a girmeye mecbur bırakmayı reddeder. İman, kalbin tasdikiyle gerçekleşir; cebirle değil. Bu ilke, İslâm’ın inanç hürriyetine verdiği kıymeti gösterir.

Tarih boyunca İslâm toplumlarında gayrimüslimler inançlarını muhafaza etmiş, ibadetlerini sürdürmüşlerdir. Bu durum zorlamanın esas olmadığını gösterir.

Ancak burada mühim bir ayrım vardır:
İslâm’a girmek serbesttir; fakat girdikten sonra hükümler keyfe terk edilmez.

III. İman, Ahit ve Yükümlülük

Kur’ân müminlere hitaben şöyle buyurur:

“Ey iman edenler! Allah’a itaat edin, Peygamber’e itaat edin…” (Nisâ, 4/59)[4]

İman yalnız sözden ibaret değildir; itaat ve teslimiyetle kemale erer. İddia ile hayat arasındaki bağ koparsa, inanç kuru bir beyana dönüşür.

Bir misal ile açıklayalım:
Bir kimse kendi iradesiyle bir devletin vatandaşlığını kabul ettiğinde, o devletin kanunlarına tâbi olur. “Vatandaşım; fakat kanunlara uymam” diyemez. Aidiyet, yükümlülük doğurur.

Aynı şekilde, İslâm’a kendi rızasıyla giren kimse, o dinin hükümlerini kabul etmiş olur. Bu kabul bir ahit mahiyetindedir. Kur’ân’ı Kerim şöyle sorar:

“İnsanlar ‘İman ettik’ demekle bırakılıvereceklerini ve imtihan edilmeyeceklerini mi sandılar?” (Ankebût, 29/2)[5]

İmtihan, bağlılığın ciddiyetini ortaya koyar.

IV. Zorlama ile Nizam Arasındaki Fark

Ayrım nettir:
• İmana zorlamak yoktur.
• İman etmiş olanın, kendi kabul ettiği nizama riayet etmesi esastır.

İslâm yalnız vicdana hapsedilmiş bir inanç değildir. Aynı zamanda bir hayat nizamıdır. Namaz, oruç, zekât gibi ibadetler ferdî sorumluluktur; kamu düzenini ilgilendiren hükümler ise toplumsal nizamın parçasıdır.

Resûlullah (sav) şöyle buyurmuştur:

“Hepiniz çobansınız ve hepiniz sürünüzden mesulsünüz.”[6]

Bu hadis, ferdî ve içtimai sorumluluğun ayrılmazlığını gösterir.

V. Nesil İnşası: Karın mı, Kalp mi?

Eğitim yalnız meslek kazandırmak değildir; şahsiyet inşa etmektir. İlmin ahlâkla birleşmediği yerde güç doğar; fakat istikamet doğmaz.

Resûlullah (sav) şöyle buyurur:

“Bedende bir et parçası vardır; o düzgün olursa bütün beden düzgün olur; o bozulursa bütün beden bozulur. İşte o kalptir.”[7]

Kalp bozulursa bilgi erdem üretmez.
Kalp boş kalırsa güç adalet üretmez.

Midesi doymuş; fakat kalbi aç bir nesil menfaati önceleyebilir, gücü kutsayabilir, ahlâkı araç hâline getirebilir. Böyle bir nesil hakikate değil; hâkim güce hizmet eder.

VI. İslâm’ın Gayesi: Kulluk ve İstikamet

Kur’ân’ı Kerim insanın yaratılış gayesini açıkça bildirir:

“Ben cinleri ve insanları ancak Bana kulluk etsinler diye yarattım.” (Zâriyât, 51/56)[8]

Hayatın gayesi kulluk ise, eğitimi yalnız geçim hazırlığına indirgemek insanı eksik tanımlamaktır. Ekmek hayatı sürdürür; istikamet ise hayatı anlamlı kılar.

Sonuç

“Dinde zorlama yoktur” hükmü imana giriş kapısına dairdir; “Allah’a ve Resûlü’ne itaat edin” emri ise o kapıdan girdikten sonraki hayata…

İslâm’a zorla sokmak yoktur; fakat İslâm’a girmiş olanın hükümleri keyfine göre eğip bükmesi de yoktur. Bu cebir değil; ahdin gereğidir.

Nesil inşasında yalnız mideyi gözetmek insanı eksik tanımaktır. Karnı doyan; fakat kalbi ihmal edilen bir gençlik güçlü olabilir, fakat yönsüz olur. Yönsüz güç ise çoğu zaman hakikate değil, menfaate hizmet eder.